Kiến Thức Chung

Soạn bài xây dựng đoạn văn trong văn bản

I. Thế nào là đoạn văn?

* Ví dụ

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi.

NGÔ TẤT TỐ VÀ TÁC PHẨM “TẮT ĐÈN”

  Ngô Tất Tố (1893 – 1954) quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, ngoại thành Hà Nội); xuất thân là một nhà nho gốc nông dân. Ông là một học giả có nhiều công trình khảo cứu về triết học, văn học cổ có giá trị; một nhà báo nổi tiếng với rất nhiều bài báo mang khuynh hướng dân chủ tiến bộ và giàu tính chiến đấu; một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn trước Cách mạng Tháng Tám. Sau Cách mạng, nhà văn tận tụy trong công tác tuyên truyền văn nghệ phục vụ kháng chiến chống Pháp. Ngô Tất Tố được nhà nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996). Tác phẩm chính của ông: các tiểu thuyết Tắt đèn (1939), Lều chõng (1940); các phóng sự Tập án cái đình (1939), Việc làng (1940),…

  Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố. Qua vụ thuế ở một làng quê, nhà văn đã dựng lên một bức tranh có giá trị hiện thực sâu sắc về nông thôn Việt Nam đương thời. Tắt đèn làm nổi bật mối xung đột giai cấp hết sức gay gắt giữa bọn thống trị và người nông dân lao động trong xã hội ấy. Trong tác phẩm, nhà văn đã phơi trần bộ mặt tàn ác, xấu xa của bọn phong kiến thống trị ở nông thôn, từ bọ địa chủ keo kiệt độc ác, bọ hào lí tham lam hống hách, bọn quan lại dâm ô bỉ ổi đến bọn tay sai hung hãn, đểu cáng. Chúng mỗi tên mỗi vẻ nhưng tất cả đều không có tính người. Đặc biệt, qua nhân vật chị Dậu, tác giả đã thành công xuất sắc trong việc xây dựng hình tượng người phụ nữ nông dân sống trong hoàn cảnh tối tăm cực khổ nhưng có những phẩm chất cao đẹp. Tài năng tiểu thuyết của Ngô Tất Tố được thể hiện rất rõ trong việc khắc họa nổi bật các nhân vật tiêu biểu cho các hạng người khác nhau ở nông thôn, tất cả đều chân thực, sinh động.

Xem thêm :  Plus Full crack cho PC miễn phí

(Theo Nguyễn Hoành Khung)

Câu hỏi:

a) Văn bản trên có mấy ý? mỗi ý được viết thành mấy đoạn?

b) Em thường dựa vào dấu hiệu hình thức nào để nhận biết đoạn văn?

c) Hãy khái quát đặc điểm cơ bản của đoạn văn và cho biết thế nào là đoạn văn.

Trả lời:

a) Văn bản gồm 2 ý chính:

   + Khái quát về tác giả Ngô Tất Tố.

   + Tổng kết về giá trị nổi bật của tác phẩm tắt đèn.

b) Nhận diện đoạn văn dựa vào:

   + Chữ đầu tiên của đoạn viết lùi vào đầu dòng và viết hoa, kết đoạn chấm xuống dòng.

   + Mỗi đoạn văn thường gồm nhiều câu văn

   + Về mặt nội dung: Đoạn văn thể hiện trọn vẹn một ý (luận điểm)

   + Hai đoạn văn trong văn bản trên thể hiện tương ứng với hai ý.

c)  Đoạn văn là đơn vị trực tiếp cấu thành văn bản, diễn đạt một nội dung nhất định. Hình thức được mở đầu bằng việc lùi đầu dòng, kết thúc chấm và ngắt đoạn. Nội dung của đoạn văn phù hợp, hoàn chỉnh trọn vẹn ý. Những thành phần, đơn vị khác trong đoạn văn không phải lúc nào cũng có sự hoàn chỉnh về nội dung.

@308583@

II. Từ ngữ và câu trong đoạn văn

1. Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn

Câu hỏi:

a) Đọc đoạn thứ nhất của văn bản trên và tìm từ ngữ có tác dụng duy trì đối tượng trong đoạn văn (từ ngữ chủ đề).

b) Đọc đoạn văn thứ hai của văn bản và tìm câu then chốt của đoạn văn (câu chủ đề). Vì sao em biết đó là câu chủ đề của đoạn?

c) Từ các nhận thức trên, em hiểu từ ngữ chủ đề và câu chủ đề là gì? Chúng đóng vai trò gì trong văn bản?

Xem thêm :  Tri thức là gì

Trả lời:

a) Các từ ngữ duy trì ý của toàn đoạn: “Ngô Tất Tố”, “Ông”, “nhà văn”, “tác phẩm chính của ông”

-> Những từ ngữ duy trì ý của đoạn văn là những từ ngữ tạo nên sự thống nhất trong chủ đề của văn bản.

b) Câu “Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố”: khái quát nội dung chính của đoạn văn, đây là câu then chốt của đoạn.

-> Câu chủ đề trong trường hợp này đứng ở đầu đoạn.

c) Câu chủ đề là câu bao chứa trọn vẹn nội dung chính của đoạn văn, câu có hình thức ngắn gọn, đầy đủ thành phần chính, có thể đứng ở đầu hoặc cuối câu.

2. Cách trình bày nội dung của đoạn văn

* Ví dụ

Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi.

 Các tế bào của lá cây có chứa nhiều lục lạp. Trong các lục lạp này có chứa chất gọi là diệp lục, tức là chất xanh của lá. Sở dĩ chất diệp lục có màu xanh lục vì nó hút các tia sáng có màu khác, nhất là màu đỏ và màu lam, nhưng không hút nhận màu xanh lục mà lại phản chiếu màu này, do đó mắt ta mới nhìn thấy màu xanh lục. Như vậy, lá có mày xanh là do chất diệp lục chứa trong thành phần tế bào.

Câu hỏi:

– Đoạn văn có câu chủ đề không? Nếu có thì ở vị trí nào?

– Nội dung của đoạn văn được trình bày theo trình tự nào?

Trả lời:

–  Đoạn văn có câu chủ đề. Câu chủ đề: “Như vậy, lá cây có màu xanh là do chất diệp lục chứa trong thành phần tế bào” đứng ở cuối đoạn.

– Đoạn văn trên được trình bày theo cách quy nạp.

@242570@

III. Ghi nhớ

1. Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản, bắt đầu từ chữ viết hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng và thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh. Đoạn văn thường do nhiều câu tạo thành.

2. Đoạn văn thường có từ ngữ chủ đề và câu chủ đề. Từ ngữ chủ đề là các từ ngữ thường dùng để làm đề mục hoặc các từ ngữ được lặp lại nhiều lần (thường là chỉ từ, đại từ, các từ đồng nghĩa) nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt. Câu chủ đề mang nội dung khái quát, lời lẽ ngắn gọn, thường đủ hai thành phần chính và đứng ở đầu hoặc cuối đoạn văn.

3. Các câu trong đoạn văn có nhiệm vụ triển khai và làm sáng tỏ chủ đề của đoạn bằng phép diễn dịch, quy nạp, song hành,…

@242480@@242625@

Xem thêm :  Hát karaoke online trực tuyến trên máy tính, những ứng dụng hát karaoke hay nhất


[HỌC HÈ ONLINE CÙNG HOCMAI] Ngữ văn 8: xây dựng đoạn văn trong văn bản – cô Nguyễn Thị Thu Trang


💥 LIVESTREAM [HỌC HÈ ONLINE CÙNG HOCMAI]Bài giảng Ngữ văn 8: Xây dựng đoạn văn trong văn bản cô Nguyễn Thị Thu Trang
👉 Trang bị sớm kiến thức môn Ngữ văn 8 cùng cô Trang ngay tại đây: https://hocmai.link/TrangbiNguvan8mp
⭐ Đoạn văn là đơn vị cơ sở để tạo nên các bài văn. Không thể nói đến một bài văn hay nếu không có những đoạn văn ấn tượng, sinh động, hấp dẫn. Trong bài giảng này, cô Trang sẽ hướng dẫn các em các cách trình bày nội dung của một đoạn văn để có được những đoạn văn ngắn gọn mà vẫn đầy đủ, mạch lạc. Mời các em cùng bắt đầu bài giảng!

💯 Chương trình học hè online cùng HOCMAI
✅ Phát sóng video bài giảng miễn phí dành cho học sinh chuẩn bị lên lớp 7,8,9
✅ Được giảng dạy bởi đội ngũ giáo viên giàu kinh nghiệm
✅ Phát sóng vào khung 16h00 từ thứ 2 đến thứ 7 hàng tuần trên hệ thống fanpage và youtube HOCMAI THCS
HOCMAI HocheonlinecungHOCMAI

Phụ huynh và học sinh có thể tham khảo lộ trình học tốt thay thế hoàn toàn học thêm các môn từ lớp 69 và đăng ký học thử MIỄN PHÍ tại Hocmai.vn.
► Nhận tư vấn học học thử miễn phí: https://hocmai.link/hoctot2021202201
► Subsribe kênh: https://hocmai.link/Youtube_THCS_HOCMAI
► Hotline: 19006933 nhánh 2
► Page: facebook.com/THCS.Tieuhoc

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Kiến Thức Chung

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button