Kiến Thức Chung

Thế giới nghệ thuật thơ Lỡ bước sang ngang của Nguyễn Bính

Ngày đăng: 03/10/2016, 19:42

Như vậy, nhìn một cách tống quát tập thơ Lỡ bước sang ngang của Nguyễn Bính đã đón nhận được nhiều sự quan tâm, nhận xét của bạn đọc và các nhà nghiên cứu. Hầu hết các ý kiến đều cho rằng Lỡ bước sang ngang là tập thơ đánh dấu tên tuối và tiêu biểu cho hồn thơ đượm vẻ “chân quê” của ông. Trên cơ sở nhũng ý kiến quý báu có tính chất gợi mở, định hướng của các nhà nghiên cứu, chúng tôi sẽ đi sâu tìm hiểu về đề tài: Thế giới nghệ thuật trong tập thơ Lỡ bước sang ngang của Nguyễn Bính. THÉ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG TẬP THƠ LỠ BƯỚC SANG NG CỦA NGUYỄN BÍNH Khóa luận tôt nghiệp MỤC LỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Trường đại học sư phạm Hà Nội MỞ ĐÀU Lí chọn đề tài Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Nguyễn Bính tác giả tài hoa Ồng với Xuân Diệu Huy Cận trở thành ba đỉnh cao phong trào thơ Mới (1932-1945) Trong nhà thơ tìm tòi để cách tân, lạ hóa thơ chịu ảnh huởng nhiều truờng phái thơ ca nuớc Nguyễn Bính đắm say, mơ mộng vói hồn quê, tình quê Ông mải miết tìm với thơ dân tộc với lối ví von so sánh quen thuộc mà ý vị, đậm đà Vậy nên, tiếng thơ Nguyễn Bính nốt nhạc nhẹ nhàng, bình dị, ngân nga họp tấu thơ Mới đa thanh, đa điệu Cũng mà đến hôm nay, thơ Nguyễn Bính nhiều người tìm đọc đế say mê tụng ca Trải qua bao thử thách thời gian, thơ ông ngày khắng định Từng vần thơ ông day dứt, ám ảnh khôn nguôi lòng độc giả không vần thơ thể tài hay xúc cảm riêng thi nhân mà chạm sâu tới ngõ ngách tâm tư sâu kín lòng người Nghiên cứu thơ Nguyễn Bính hội để đắm giới thơ ca đích thực đồng thời góp phần đế tiếng thơ ngân nga vang vọng Đặc biệt, tập thơ Lỡ bước sang ngang, đời năm 1940 trở thành sáng tác tiêu biểu cho phong cách thơ Nguyễn Bính Có khẳng định tập thơ thăng hoa tâm hồn người “thi sĩ giang hồ” với cung bậc cảm xúc yêu thương, hờn ghen, xót xa, lờ dở Đồng thời, kết tinh bao nét tài hoa nghệ thuật thơ Nguyễn Bính Lờ bước sang ngang trở thành tập thơ tiêu biếu cho hồn thơ phong cách thơ ông Tìm hiểu giới nghệ thuật tập thơ chìa khóa để mở cách cửa bước vào vườn thơ Nguyễn Bính trước Cách mạng Không vậy, Nguyễn Bính tác giả văn học giảng dạy Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội học tập nhiều cấp bậc nhà trường từ trung học phố thông tới cao đắng, đại học Việc nắm bắt thơ Nguyễn Bính chỉnh thể có quy luật vận động nội giúp trình nghiên cún, học tập thơ ông thuận lợi, hiệu Như vậy, xuất phát tù’ trân trọng thơ ca dân tộc, lòng yêu thích vần thơ mộc mạc mà đằm sâu ý tình, mong muốn góp phần nhở vào việc dạy học tác giả, tác phấm Nguyễn Bính nhà trường, lựa chọn đề tài: Thế giói nghệ thuật tập thơ Lỡ bước sang ngang Nguyễn Bính Lịch sử vấn đề Nguyễn Bính tác giả có vị trí đặc biệt thơ ca Việt Nam đại nói chung phong trào thơ Mới nói riêng Sự nghiệp thơ ca ông coi kho tài sản quý báu, có sức hấp dẫn mãnh liệt không người yêu thơ mà với nhà nghiên cứu, phê bình văn học Trong đó, Lỡ bước sang ngang tập thơ tiêu biểu Tác phẩm in năm 1940, đánh dấu mốc quan trọng nghiệp thơ đưa tên tuối Nguyễn Bính vượt lên nhiều tác giả đương thời khác Tập thơ, tù’ đời, nhận quan tâm nghiên cứu nhiều tác giả phương diện khác phạm vi nghiên cứu khóa luận nên khảo sát số ý kiến đánh giá điển hình Trong Thi nhân Việt Nam, tác giả Hoài Thanh Hoài Chân trân trọng giới thiệu Nguyễn Bính gương mặt điển hình phong trào thơ Mới ngợi ca Nguyễn Bính thi sĩ tài hoa “biết đánh thức người nhà quê ấn áu tâm hồn ta” Rõ ràng, Hoài Thanh, Hoài Chân nhấn mạnh tói yếu tố “chân quê”, “hồn quê”, “tình quê” vần thơ mộc mạc Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Nguyễn Bính Đặc biệt công trình nghiên cứu này, số lượng thơ giới thiệu ông xếp sau: Xuân Diệu, Huy Cận, Lưu Trọng Lư, Quách Tấn vưọt nhũng tên tuối tỏa sáng thi đàn thơ Mới như: Thế Lữ, Hàn Mạc Tử, Vũ Hoàng Chương Cùng quan điếm với ý kiến đánh giá tác giả Thi nhân Việt Nam, nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Phan Nhà vãn Việt Nam đại “thứ tình quê phác thực” tỏa thơ Nguyễn Bính Đây coi ý kiến đánh giá nhà nghiên cứu thơ ông Trong Thỉ pháp Nguyễn Bính, tác giả Thụy Khuê cho rằng: “Nguyễn Bính nối tiếng từ tập thơ đầu Lỡ bước sang ngang Người Việt Nam từ nam chí bắc thuộc Lỡ bước sang ngang■” Cũng theo Thụy Khuê, Nguyễn Bính “ nói hộ hệ đàn bà, hệ lỡ bước” Như vậy, thơ ông trở nặng tâm tư bao người nói lên trọn vẹn nỗi niềm chua xót, trái ngang bao thân phận phụ nữ xã hội Vậy Lỡ bước sang ngang tiếng lòng chưa ngỏ của bao người đàn bà sau lũy tre xanh Nguyễn Bính đồng cảm, xót thương Trong công trình nghiên cứu “Nguyễn Bính, thi sĩ giang hồ” Trần Đình Thu, tác giả dày công phân tích số thơ đặc sắc tập Lỡ bước sang ngang Với Lỡ bước sang ngang ông đánh giá “bài thơ tạo hiệu ứng kì lạ nhất” Hay Mưa xuân ông nhận xét: “Thơ Nguyễn Bính viết xuân nhiều Mưa xuân có vẻ đẹp lung linh huyền diệu cả” Có thể thấy, tập thơ Lỡ bước sang ngang có nhiều thơ có giá trị, tạo ấn tượng sâu sắc cho người đọc Với chuyên luận “ Nguyễn Bính, thi sĩ đồng quê ”, tác giả Hà Minh Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Đức trình bày nhũng nhận định thơ Nguyễn Bính số phương diện cụ thể Tác giả cho rằng: “Nguyễn Bính miêu tả chân tình xúc động nhũng mối tình quê Hình ảnh nhũng cô gái quê thơ Nguyễn Bính gây nhiều ấn tượng với người đọc Người gái dệt cửi ( Mưa xuân), cô lái đò, cô hái mơ người lao động cần mẫn, có sống giản dị, kín đáo tế nhị đời sống tình cảm” Như vậy, người phụ nừ Lỡ bước sang ngang hình ảnh đẹp, chân phương mà lay động, day dứt khôn nguôi lòng người đọc Điểm lại lịch sử nghiên cứu thơ Nguyễn Bính, nghiên cứu “Nguyễn Bính, thi sĩ yêu thương ”, tác giả Lại Nguyên Ân lại có nhận xét thú vị tập thơ Lỡ bước sang ngang: “thơ Nguyễn Bính làm theo lối “thác lời”, “làm lời” người khác, nói hộ chuyện người khác – cô gái dệt cửi, thiếu phụ hái dâu, người chị “lỡ bước sang ngang”, cô lái đò, bà mẹ tiễn gái nhà chồng ông tài nhập vai người khác nói giọng họ” Như vậy, Lỡ bước sang ngang nói hộ tâm tư bao người Đọc tập thơ có lẽ người nhận nhiều tâm Ngoài ra, thơ Nguyễn Bính nói chung tập thơ Lỡ bước sang ngang nói riêng, đề cập tới nhiều chuyên luận nghiên cún văn chương Một số công trình có giá trị phải như: Bon mươi năm văn học (1986), Ngôn ngữ thơ Nguyễn Phan Cảnh (2001), Thơ với lời bình cuả Vũ Quần Phương (1992), Nhìn lại cách mạng thơ ca Hà Minh Đức Bên cạnh nhiều báo đăng tạp chí khoảng năm 1986 1996 đế kỉ niệm hai mươi năm ba mươi năm ngày Nguyễn Bính nhiều đề tài khóa luận sinh viên trường đại học, nhiều luận án tiến sĩ khoa học ngữ văn nước Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Như vậy, nhìn cách tống quát tập thơ Lỡ bước sang ngang Nguyễn Bính đón nhận nhiều quan tâm, nhận xét bạn đọc nhà nghiên cứu Hầu kiến cho Lỡ bước sang ngang tập thơ đánh dấu tên tuối tiêu biểu cho hồn thơ đượm vẻ “chân quê” ông Trên sở nhũng ý kiến quý báu có tính chất gợi mở, định hướng nhà nghiên cứu, sâu tìm hiểu đề tài: Thế giới nghệ thuật tập thơ Lỡ bước sang ngang Nguyễn Bính Mục đích nhiệm vụ nghiên cún 3.1 Mục đích Với đề tài này, khóa luận hướng tới mục đích sau: – Tìm hiếu giới nghệ thuật tập thơ Lỡ bước sang ngang phưcmg diện nội dung hình thức Qua đó, thấy đóng góp Nguyễn Bính trình đại hóa thơ ca Việt Nam 3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Khóa luận hướng tới giải nhiệm vụ như: – Khảo sát tập thơ Lỡ bước sang ngang Nguyễn Bính đế thấy nhũng nét đặc sắc giới nghệ thuật tập thơ số phương diện như: trữ tình, thời gian, không gian nghệ thuật, ngôn ngữ giọng điệu – Khẳng định giá trị tập thơ hai phương diện nội dung hình thức thê Đối tượng phạm vi nghiên cứu 4.1 Đối tượng nghiên cún Như tên gọi khóa luận, tìm hiếu giới nghệ thuật tập thơ Lờ bước sang ngang Nguyễn Bính 4.2 Phạm vi nghiên cún Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Với khuôn khố phạm vi khóa luận tốt nghiệp, khảo sát ba mươi lăm thơ tập Lỡ bước sang ngang Nguyễn Bính, Nxb Lê Cường, 1940 Phương pháp nghiên cứu – Phương pháp thống kê, phân loại – Phương pháp so sánh Phương pháp phân tích, tổng họp Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Đóng góp khóa luận – Tìm hiếu làm sáng tỏ giói nghệ thuật tập thơ Lỡ bước sang ngang Nguyễn Bính hai phưong diện nội dung hình thức nghệ thuật – Đóng góp vào việc giảng dạy học tập thơ Nguyễn Bính nhà trường Bố cục Ngoài phần Mở đầu, Ket luận Tài liệu tham khảo, nội dung khóa luận gồm ba chương: Chương Những vấn đề chung Chương Hình tượng trữ tình tập thơ Lỡ Bước sang ngang Nguyễn Bính Chương Một số phương diện biểu hình thức nghệ thuật tập thơ Lỡ bước sang ngang Nguyễn Bính NỘI DUNG CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Khái niệm giói nghệ thuật Thế giới nghệ thuật tác phẩm toàn sáng tạo nghệ thuật tác giả Nó vừa phản ánh thực, vừa chủ sáng tạo vấn đề đặt cần phải có khái niệm giới nghệ thuật vừa bao quát đầy đủ ý nghĩa có khả trở thành công cụ cho việc nghiên cứu, tìm hiểu tượng văn học Xuất phát từ nhu cầu đó, nhiều học giả nước nghiên cứu đưa cách hiếu khái niệm Trong Từ điến thuật ngữ văn học, tác giả Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi cho giới nghệ thuật là: “khái niệm tính chỉnh sáng tác nghệ thuật (một tác phấm, loại hình tác phấm, sáng tác tác giả, trào lưu) Thế giới nghệ thuật nhấn mạnh sáng tác nghệ thuật giới riêng sáng tạo theo nguyên tắc tư tưỏưg, khác với giới thực vật chất hay giới tâm lí người, phản ảnh giới Thế giới nghệ thuật có không gian riêng, thời gian riêng, có quy luật tâm lí riêng, có quan hệ xã hội riêng, quan niệm đạo đức, thang bậc giá trị riêng xuất cách ước lệ sáng tác nghệ thuật” [5,302] Trong luận án tiến sĩ khoa học “Sự hình thành nhũưg vận động chủ nghĩa thực xã hội chủ nghĩa văn học Việt Nam đại”, tác giả Nguyễn Trọng Nghĩa cho rằng: “thế giới nghệ thuật phạm trù mĩ học bao gồm tất yếu tố trình sáng tạo nghệ thuật tất kết trình hoạt động nghệ thuật nhà văn Nó chỉnh thê nghệ thuật giá trị thấm mĩ Thế giới nghệ thuật bao gồm thực- đối tượng khách quan nhận thức nghệ thuật, cá tính sáng tạo nhà văn hay chủ nhận thức nghệ thuật, ngôn ngữ hay chất liệu nghệ thuật Trong giói Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội có truyện thơ Nôm nối tiếng giao thoa, kết hợp tự trữ tình Ớ văn học đại, thơ như: Màu tím hoa sim (Hữu Loan), Chùa Hương (Nguyễn Nhược Pháp), Núi Đôi (Vũ Cao) thơ có in dấu chất tự Tuy nhiên, đến với Nguyễn Bính tự đưa vào thơ đế tạo dựng giọng điệu riêng – giọng điệu kể lể Rõ ràng, tự làm cho trữ tình trữ tình cất cánh đôi vai tự Trong tập thơ Lỡ bước sang ngang, thơ Nguyễn Bính câu chuyện nhở Nhà thơ người kế chuyện tài hoa thủ thỉ kế lại cho người đọc nghe câu chuyện thơ Hàng loạt nhũng thơ như: Lỡ bước sang ngang, Bước thêm bước nữa, Cô lải đò, Thời trước Tương tư, Nhặt nắng mang đậm giọng điệu kể lể Tiêu biểu có lẽ thơ Lỡ bước sang ngang Bài thơ câu chuyện cảm động hôn nhân đầy bị kịch người gái xã hội xưa Nguyễn Bính đế cho người chị tâm sự, giãi bày với em bao buồn tủi, xót xa đời tù’ ngày đầu cất bước nhà chồng hôn nhân không tình yêu: Mười năm gối hận bên giường Mười năm nước mắt bữa thường thay canh Mười năm đưa đón Đào sâu chôn chặt mối tình Mười năm lòng lạnh tiền Tim hết máu! Cải duyên không Từ “mười năm” lặp lại nhiều lân đế nhấn mạnh vào khoảng thời gian dài dằng dặc mà người chị phải chịu đựng nỗi bất hạnh, trái ngang.Những từ như: đưa đón, đào sâu, chôn chặt, lạnh, tim hết máu gợi liên tưởng tới chết, chết tinh thần đầy xót xa, đau đớn Nhưng tháng ngày ấy, người thiếu phụ bất ngờ đón nhận yêu thương tù’ người nghệ sĩ Đây hồi sinh kì diệu: Chị từ dan díu với tình Đời tươi buôỉ bình minh nạm vàng Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Nhưng hạnh phúc chẳng bền lâu mà đèn leo lét bừng sáng lại tắt: Tiễn đưa người sang sông chị Người chị lại quay vói sống đớn đau, ê chề, không lối thoát Bài thơ khép lại qua giọng kế lể Nguyễn Bính đời lờ bước ngưòi gái in đậm tâm trí người đọc Nhà thơ hóa thân vào nhân vật, kể lại đời họ với tất lòng đồng cảm, xót thương Điều làm nên giá trị nhân văn cho tác phẩm Chính giá trị nhân văn cao đẹp hài hòa, nhuần nhuyễn giọng kể tài hoa tạo sức hấp dẫn, vẻ riêng thơ Nguyễn Bính Mưa xuân thơ thể rõ nét giọng điệu kể lể Nguyễn Bính Bài thơ câu chuyện kế buối hò hẹn dang dở cô thôn nữ đêm hội chèo mùa xuân Nguyễn Bính giới thiệu tỉ mỉ thân, gia đình, nghề nghiệp cô gái: Em gái khung cửi Dệt lụa quanh năm với mẹ già Mẹ già chưa chợ thời xa Rồi nhà thơ lại kế gặp gờ người gái với người thương đêm hội chèo từ lúc gặp tròi mưa nhung tâm trạng phơi phới tin yêu: Mưa bụi nên em không ướt áo Thôn Đoài cách có đê Đen trở không gặp người thương mà tâm trạng bao nuối tiếc, bẽ bàng: Mình em lầm lũi đường Có ngắn đâu dải đê! Aó mỏng che đầu mưa nặng hạt Lạnh lùng thêm tủi với canh khuya Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Cái tài Nguyễn Bính đan cài khéo léo giọng kế với nhũng xúc cảm chân thành, diễn biến tâm trạng tinh vi người thôn nữ Vì vậy, lần đọc thơ, trái tim người đọc lại rung lên nhịp cảm thông, yêu thương dành cho câu chuyện tình nhẹ nhàng mà cảm động cô gái dệt lụa Như vậy, Nguyễn Bính nhà thơ bậc thầy viêc hóa thân vào nhân vật đế kế lại câu chuyện đời nhân vật cách chân thành cảm động Giọng điệu kể lế tạo nên dấu ấn riêng cho thơ Nguyễn Bính Ông kí thác tâm vào đời nhân vật qua thể bao suy tư, trăn trở đời người 3.3.2 Giọng điệu than vãn, giận hờn Thơ Nguyễn Bính bên cạnh giọng kể lế mang đậm giọng điệu than vãn, giận Điệu than thơ ông có lẽ chịu ảnh hưởng nhiều từ điệu dân ca, đặc biệt ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa Trong văn học dân gian, người nông dân xưa bất lực trước bất công sống mà gửi gắm lời than thở vào câu ca dao đế giải tỏa lòng Nước non lận đận Thân cò lên thác uống ghềnh Ải làm cho bế đầy Cho ao cạn, cho gầy cò ? Lời than thơ Nguyễn Bính lại xuất phát từ cảnh đời éo le, ngang trái, lở làng duyên phận người gái nhũng dở dang,lận đận bước đường công danh người trai Trong thơ Lờ bước sang ngang, người chị kể chuyện đồng thời than vãn thân phận bất hạnh, trái ngang mình: Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Chuyến chị bước sang ngang Là tan vỡ’ giấc mộng vàng từ Lời than người chị bật đầy xót xa, đau đớn, tức tưởi, nghẹn ngào: Chị sống bang không Coi chị sang sông đắm đò Câu thơ tống kết cho đòi đầy ngang trái bi kịch nhân vật chị Nguyễn Bính khéo léo lựa chọn cảnh ngộ éo le, thân phận bất hạnh dễ dàng bắt gặp sống thường nhật để bày tỏ cảm thông thương xót Cũng vậy, mà lời than vãn, giận hờn thơ ông dễ dàng nhận thấu hiểu, sẻ chia người đọc Ở Mưa xuân, tiếng than cất nên bao nuối tiếc, ngậm ngùi người gái: Anh ạ! Bây mùa xuân cạn ngày Bao em gặp anh đây? Bao hội Đặng ngang ngỗ Đe mẹ em rang hát tối nay? Vậy ngày xuân hết, hội xuân tan, biết người gái có hội đế gặp lại người thương Bài thơ khép lại nỗi xót xa, bẽ bàng theo tiếng than mà cắt cứa vào lòng người đọc Hay lời than thở cho mối tình đơn phương đày tuyệt vọng cuả chàng trai thơ Nhặt nang: Tình có cho có Lòng kêu gọi nghe Cho nên từ ngơ ngân Làm nhũng thơ lạc đề Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Hơn thế, Nguyễn Bính nói tới chết định mệnh đặt chờ sẵn thân phận bất hạnh Cái chết xuất kết cục bi thảm gây ám ảnh sâu sắc lòng người đọc Đó chết người trinh nữ trẻ tuối đế lại đau đớn, nuối tiếc khôn nguôi: Nước mắt chảy quanh tình thắt lại Giờ khóc người Giờ thấy lòng cay đắng Như có mòn chén biệt li (Lỏng người trinh nữ) Đó chết người chồng bất hạnh Trối trăng chết người vô danh Quản lạnh Trong Lỡ bước sang ngang, Nguyễn Bính thấu hiểu lòng nhũng người lữ thứ mởi mệt hành trình phiêu bạt, tìm kiếm công danh nghiệp: Sảng mai xuôi ngược đâu Nào biết đâu kẻ ngược xuôi (Ngược xuôi) Nỗi lòng người lữ thứ không bế tắc nhìn tương lai mà chua xót, tủi hố nhớ quê hương gia đình xa vòi vợi Nỗi niềm Nguyễn Bính nhắc tới nhiều lần Trong Thư cho chị, tác giả nói: Làm em song thừa Trong Lá thư Bắc lần nữa, tác giả lại chia sẻ với giọng thở than, hờn trách: Lắm khỉ thiếu lời an ủi Nhưng kiếm đâu lấy lời Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Không vậy, thơ Nguyễn Bính cất tiếng khóc than cho bao cảnh ngộ khó nói, bao nỗi lòng người dân quê Từ tiếng khóc ngậm ngùi cố giấu người mẹ gái lấy chồng: Đưa đến cửa buồng Mẹ phải xa con, khô mây mươi Con đêm mẹ khóc Đêm đêm mẹ lại đưa thoi (Bước thêm bước nữa) Người đọc nhận bao nỗi niềm người mẹ nghèo, thương con, hết lòng hết lo lắng cho chịu nhận đắng cay, tủi hờn Đó tiếng lòng thốn thức người mẹ phải đứng trước lựa chọn đầy khó khăn tình cảm trách nhiệm người mẹ với khao khát đáng người phụ nữ trrong thơ Bước thêm bước Như vậy, đâu đớn với lờ làng duyên phận, dang dở công danh cảnh ngộ éo le, trớ trêu đời xuất phát điểm để nảy sinh điệu than thơ Nguyễn Bính Tuy bắt rễ từ ca dao dân ca giọng điệu tác giả không than thở, hờn trách đói, nghèo, khốn khố ngườ dân quê Thơ Nguyễn Bính cất tiếng than cho nhũng trắc trở tâm hồn người, cho dở dang khao khát hạnh phúc cá nhân Tìm hiếu giọng điệu Lỡ bước sang ngang Nguyễn Bính, ta khẳng định giọng điệu thơ ông có khởi nguồn từ thơ ca truyền thống thơ đa thanh, đa điệu Trong giàn họp xướng giọng điệu ấy, ta thấy nối bật nên hai bè chủ đạo: giọng kể lế giọng than vãn, giận hờn Điều góp phần tạo nên cá tính, phong cách riêng cho gương mặt tiêu biểu thơ Mới Khóa luận tôt nghiệp 3.4 Trường đại học sư phạm Hà Nội Ngôn ngữ Ngôn ngữ chất liệu đế sáng tạo văn chương nghệ thuật Chất liệu tài sản chung cộng đồng tác giả lại sử dụng theo cách thức khác Điều tạo nên phong cách ngôn ngữ riêng cho người Khi nghiên cứu tìm hiểu đặc trưng ngôn ngữ thơ tập Lỡ bước sang ngang, thấy nối bật nên phong cách ngôn ngữ mang đậm phong vị ca dao đồng thời có nhiều cách tân mẻ, mang nhạc điệu tâm hồn thi nhân 3.4.1 Ngôn ngữ mang phong vị ca dao Nguyễn Bính tòng bộc bạch: Trong bụng mẹ mê tiếng hát Nên quê tói biết làm thơ Lời bộc bạch giản dị, chân thành lí giải cho vẻ đẹp ngôn ngữ thơ Nguyễn Bính Cái mộc mạc, đằm thắm, ngôn ngữ thơ ông đuợc nảy nở từ câu ca dao, dân ca quen thuộc từ lời ăn tiếng nói nôm na, bình dị nguời dân quê Ở tập Lỡ bước sang ngang, ta dễ dàng bắt gặp nhũng biện pháp tu từ mà văn học dân gian hay sử dụng như: ấn dụ, so sánh, nhân hóa Những hình ảnh ấn dụ thường xuyên xuất thơ Nguyễn Bính thường gắn liền với mô-tip quen thuộc thuyền – bến, bướm – hoa, cau – trầu, tằm – dâu nhung thối vào tâm tình, ý nghĩa mẻ Thôn Đoài nhớ thôn Đông Cau thôn Đoài nhớ trầu không thôn Bao bến gặp đò Hoa khuê các, bướm giang hồ gặp ? (Tương tư) Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Mượn mô-tip quen thuộc, tác giả kín đáo khát vọng tình duyên đôi lứa Không vậy, nhà thơ thường hay sử dụng lối ví von so sánh giàu hình ảnh ca dao dân ca để diễn đạt cho trọn vẹn ý tình Neu ca dao xưa ví von để diễn tả tình cảm dạt lứa đôi: Tình anh nước dâng cao Tình em dải lụa đào tâm hương Thì đến lượt mình, Nguyễn Bính mượn lối nói quen thuộc có đối thay tình cảm chủ trữ tình từ gợi bao dư ba riêng cho câu thơ: Lòng anh biến sóng cồn Chứa muôn nước, ngàn sông dài Lòng em cảnh khoai Đô nước nhiêu (Hai lòng) Hình ảnh người gái thơ Mưa xuân tác giả khắc họa qua câu thơ so sánh đầy ấn tượng: Lòng trẻ lụa trắng Mẹ già chưa chợ làng xa Ở vẻ đẹp phẩm chất người gái ví với “cây lụa trắng” gợi cho người đọc liên tưởng tới vẻ ngây thơ, sáng cô thôn nữ hưng đồng thời nhắc nhớ tới câu ca dao quen thuộc: thân em lụa đào Như vậy, ta khẳng định, Nguyễn Bính sử dụng thành công biện pháp tu từ quen thuộc ca dao xưa đế diễn tả cảm xúc thời đại Hơn nữa, ngôn ngữ mang phong vị ca dao Nguyễn Bính biểu rõ nét ông vận dụng tài hoa thành ngữ quen thuộc Có ông sử dụng nguyên vẹn thành ngừ : Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Một bảy noi ba chìm Trăm nghìn cay đắng tim héo dần (Lỡ bước sang ngang) Nhưng có người vận dụng sáng tạo, dùng vài từ ngữ gợi nhắc: Thế mà hôm hát bên đàng Năm tao bảy tuyết anh hò hẹn “Năm tao bảy tuyết” biến thành ngữ năm lần bảy lượt, nghĩa chàng trai hẹn ước, thề nguyền không thay lòng cô gái Vì người gái mang bao hi vọng, tin yêu đế đến buối hẹn hò lại trở với bao nỗi thất vọng ê chề Trong thơ Nguyễn Bính sử dụng nhiều thành ngữ mang tính biếu tượng cao như: lờ bước sang ngang, kiếp chim lìa đàn, ngang sông đắm đò Đặc biệt, thống kê tho Lỡ bước sang ngang Nguyễn Bính sử dụng 18 câu thành ngừ Đặc biệt ông lựa chọn thành ngữ có số đếm theo cấp độ đế diễn tả cung bậc cảm xúc trào dâng lòng chủ thể trữ tình Khi diễn tả nỗi nhớ nhung khắc khoải chàng trai, Nguyễn Bính viết: Thôn Đoài ngồi nhớ Đông Một người chín nhớ mười mo mỉ người Diễn tả sống bất hạnh người phụ nữ tác giả lại viết: Một bảy nôi ba chìm Trăm nghìn cay đắng tim héo dần Như vậy, việc sử dụng hàng loạt thành ngữ, Nguyễn Bính thối vào thơ màu sắc ca dao, làm ngôn ngữ thơ vừa gần gũi, lại cô đọng, đồng thời thể tinh tế, nét tài hoa nhà thơ Sự ảnh hưởng ca dao dân ca đến ngôn ngữ thơ Nguyễn Bính việc tác giả sử dụng nhiều liên từ, hư từ đầu câu: Vì tằm tỏi phải chạy dâu Vì chồng phải qua cầu đắng cay Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội (Thời trước) Ket họp với từ ngữ như: chửa, chang, cạn ngày từ thường dùng đồng Bắc như: thầy u, phải lòng, đê Tất nhũng điều làm ngôn ngữ thơ gần gũi với lòi ăn tiếng nói ngày nhung đậm đà, duyên dáng, ý nhị Trong tập thơ, Lờ bước sang ngang, ngôn ngữ chịu ảnh hưởng sâu sắc văn học dân gian, in đậm phong vị ca dao, dân ca Điều lối riêng Nguyễn Bính so vói thi sĩ đưong thòi 3.4.2 Ngôn ngữ mang nhạc điệu tâm hằn Sự mẻ ngôn ngữ thơ Nguyễn Bính chủ yếu nhạc điệu thơ Nhạc điệu thơ nhạc tâm hồn tác giả Theo bước chân tha hương, phiêu bạt, ngôn ngữ thơ Nguyễn Bính có thêm màu sắc đại Nhạc điệu thơ nhạc cảm xúc tâm hồn thi nhân Nhạc điệu thơ đa dạng tương úng với đa dạng cảm xúc trữ tình Trước hết biểu nhịp thơ Có nhận thấy lối ngắt nhịp quen thuộc lục bát ca dao nhịp 2/2/2 3/3 câu lục ngát nhịp 2/2/2/2 4/4 đế tạo nhịp nhàng, êm cho lời ca Đế diễn tả cho trọn “bâng khuâng khó hiểu” người thời đại, Nguyễn Bính không sử dụng cách ngắt nhịp đặn uyển chuyển mà trở nên linh hoạt vô Trong thơ Không đề: Anh anh đỉ đâu ? Cánh buồm nâu cảnh buồm nâu cảnh buồm Câu thơ ngắt quãng, diễn tả thảng tâm trạng người lại Hình ảnh cánh buồm nâu xa khuất, mờ dần chuyên từ hình ảnh thực sang hình ảnh ảo mộng, hình ảnh tâm trạng Nhịp thơ có đối khác đế phần khắc họa đối thay Nguyễn Bính sử dụng cách ngắt nhịp mẻ để diễn tả dở dang, nỗi thất vọng tình yêu : Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Đấy tình duyên đôi ta Đen đến Đây chuyển hóa nhạc điệu bên nội tâm chất chồng bao xúc cảm Bởi mà câu chữ giản đơn đọc nên người đọc thấy quặn thắt tâm can Đặc biệt để tạo nhạc tính cho thơ, tác giả sử dụng tò láy tượng thanh, tượng hình để tạo luyến láy, trùng điệp Bừa mưa xuân phơi phới bay Hoa xoan lóp lóp rụng vơi đầy (Mưa xuân) Hai câu thơ tạo nên họa tuyệt đẹp cảnh làng quê Tác giả khéo léo dùng tò láy kết họp với đảo ngữ để vừa tả vừa gợi khung cảnh thiên đêm hội xuân đồng thời diễn tả xốn xang, xáo động tâm hồn người Tóm lại, ngôn ngữ thơ Lỡ bước sang ngang vừa có nét truyền thống tác giả hút nhụy từ văn học dân tộc nhung đồng thời ông có cách tân mẻ Từ đó, Nguyễn Bính khẳng định vị trí không thay phong trào thơ Mới KÉT LUẬN Nen văn học Việt Nam trải qua hàng ngàn năm lịch sử có diện mạo riêng, sắc riêng Ớ thời kì phát triến, văn học nước nhà đạt thành tựu rực rỡ Trong văn học Việt Nam đại, thơ Mới phong trào thơ ca phát triển mạnh mẽ gắn liền với tên tuối nhiều bút tài hoa nhiều tác phấm độc đáo Trong đó, Nguyến Bính tác giả xuất sắc Ông coi ba đỉnh cao phong trào thơ Thơ ông tiếng thơ đại diện cho hệ trăn trở tìm với thơ ca nguồn cội Ông xứng đáng với tên gọi: “thi sĩ hồn quê”, “thi sĩ yêu thương” Tập thơ Lỡ bước sang ngang tác phấm hội tụ đủ đầy vẻ đẹp hồn thơ Nguyễn Bính trước Cách mạng tháng Tám Vì vậy, với thời gian thơ Nguyễn Bính nói chung tập thơ Lờ bước sang ngang nói riêng nhận quan tâm, yêu mến độc giả Trong khóa luận mình, tìm hiểu giới nghệ thuật tập thơ Lỡ bước sang ngang hai phương diện nội dung hình thức biểu Cụ thế, sâu tìm hiểu hình tượng trữ tình mà tác giả xây dụng yếu tố hình thức như: không gian, thời gian nghệ thuật, ngôn ngữ giọng điệu thơ Nguyễn Bính tập thơ Trong suốt thòi gian tìm kiếm tài liệu phục vụ cho mục đích nghiên cúu đề tài, có hội hiếu sâu sắc vẻ đẹp hồn thơ Nguyễn Bính, giới nghệ thuật thơ ông Đặc biệt, việc tìm hiếu “Thế giói nghệ thuật tập thơ Lỡ Bước sang ngang Nguyễn Bính” cho nhìn cụ thế, sâu sắc thơ Nguyễn Bính trước Cách mạng Từ đó, thân thêm hiếu rõ yêu mến nhũng vần thơ mộc mạc, giản dị Nguyễn Bính Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội Neu coi thời gian phép thử chuấn xác cho bậc thang giá trị thơ Nguyễn Bính vượt qua sàng lọc nghiệt ngã thời gian Thơ ông viên ngọc mài tỏa rạng ánh hào quang TÀI LIỆU THAM KHẢO Nguyễn Bính (1940) Lỡ bước sang ngang, Nxb Lê Cường Hồng Diệu, 2011, “Một đặc điểm nghệ thuật thơ Nguyễn Bính”, tạp chí văn học (số 3) Nguyễn Đăng Điệp, 1994 “Khối tình lõ’ dở người chân quê”, Tạp chí văn học (số 5) Hà Minh Đức, 1995, “Nguyễn Bính, thi sĩ đồng quê” Nxb Giáo dục Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi (2010), Từ điển thuật ngữ vãn học, NxB Giáo dục Trần Mạnh Hảo, 1996 “Nhà thơ đại”, báo Văn nghệ (số 4) Lê Lưu Oanh (1998), Thơ trữ tình Việt Nam 1975-1990, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội Đoàn Đức Phương (2006), Nguyễn Bính hành trình sảng tạo thơ ca, Nxb Giáo dục Trần Đình Sử (2009) Giáo trình lí luận văn /zợc,Nxb Giáo dục 10 Thao Nguyễn sưu tầm tuyển chọn (2013), Nguyễn Bính, người nghệ sĩ đắm say mơ mộng với hồn quê, Nxb Văn hóa thông tin 11 Đỗ Đình Thọ, (1987), Nguyễn Bính – nhà thơ tình yêu, sách Thơ tình Nguyễn Bính, Sở văn hóa thông tin Hà Nam Ninh, 12 Hoài Thanh, Hoài Chân, Thi nhân Việt Nam, Nxb Văn học 13 Thùy Trang suu tầm tuyển chọn(2013), Nguyễn Bính tác phâm lời bình 14 Hà Bình Trị, 1990, “Bài thơ Tương tư cuả Nguyễn Bính”, Tạp chí văn học (số 3) 15 Trung tâm từ điển học, (2009),Từ điển tiếng Việt 16 Hoài Việt (1990), Nguyễn Bính – thi sĩ thương yêu, Nxb Hội nhà văn, H 15 Hoàng Xuân (1984), Nguyễn Bính, thơ đời, Nxb Văn học, H […]… nhà thơ lên tầm cao, khắng định được tài năng, phong cách riêng của mình Lỡ bước sang ngang chính là một tập thơ như vậy Ban đầu, Lỡ bước sang ngang là tên một bài thơ dài được in trong ba kì liên tiếp của tờ Tiểu thuyết thứ năm Sau đó, Lỡ bước sang ngang trở hành tên một tập thơ của Nguyễn Bính được nhà xuất bản Lê Cường in năm 1940 Tập thơ gồm ba mươi lăm bài thơ viết bằng các thế thơ quen thuộc của. .. tượng sâu sắc Tập thơ Lỡ bước sang Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2 ngang trở thành minh chứng cho phong cách thơ tài hoa mà giản dị của “thi sĩ đồng quê” – Nguyễn Bính CHƯƠNG 2: HÌNH TƯỢNG CÁI TÔI TRỬ TÌNH TRONG TẬP THƠ LỠ BƯỚC SANG NGANG CỦA NGUYỄN BÍNH Trong chuyên luận Thơ trữ tình Việt Nam 1975-1990, tác giả Lê Luu Oanh có đề cập đến thế giới nghệ thuật của thơ trữ tình Ớ đây,… tạo nghệ thuật nhỏ hon khái niệm hiện tượng nghệ thuật Thế giới nghệ thuật là thế giới thứ hai được người nghệ sĩ tạo dụng, trong đó chứa đụng hiện thực và quan niệm về hiện thực, tự nhiên và con người là thế giới sinh động và đa dạng vô cùng, mỗi nhà văn, mỗi trào lưu văn học, mỗi dân tộc, mỗi thời kì lịch sử đều có thế giới nghệ thuật của riêng mình” Như vậy, thế giới nghệ thuật là một chỉnh thế. . .nghệ thuật chứa đựng sự phản ánh nghệ thuật, tu tuởng của nhà văn Thế giới nghệ thuật không chỉ tương đương với tác phấm nghệ thuật mà còn rộng hơn bản thân nó Nó có thế bao gồm tất cả các tác phẩm nghệ thuật của một nhà văn, một trào luu nghệ thuật, một thòi kì nhất định của văn học, một nền văn học của dân tộc hay nhiều nền dân tộc nhưng đồng thời cũng có thể liên quan tới nhiều yếu tố của sáng… văn sâu sắc cho tập thơ Có thể thấy, Lỡ bước sang ngang đã khang định sự thành công trong nghệ thuật thơ ca của Nguyễn Bính Vói tập thơ này, tác giả sử dụng lớp ngôn ngữ nôm na giản dị, những hình ảnh thơ đặc sắc, những biện pháp nghệ thuật quen thuộc, giọng điệu thơ gần gũi với âm điệu của ca dao dân ca Vậy mà, khi tập hợp nhũng nét nôm na, giản dị, quen thuộc ấy lại, Nguyễn Bính đã in sâu vào lòng… đó ông liên tiếp có thơ in trên các báo Đặc biệt năm 1940, có một sự kiện đánh dấu mốc quan trọng trong hành trình sáng tác thơ ca và đưa tên tuổi Nguyễn Bính lên đỉnh cao Đó là việc tờ Tiểu thuyết thứ năm giới thiệu bài thơ Lỡ bước sang ngang Đây là bài thơ “tạo ra nhiều hiệu ứng kì lạ nhất” Lờ bước sang ngang sau đó đã trở thành tên một tập thơ nổi tiếng của Nguyễn Bính Với tập thơ này, tác Khóa luận… xót xa Từ bi kịch của mình thơ Nguyễn Bính cất tiếng nói về một bi kịch bao trùm thời thế và mở rộng ra chính là bi kịch của cả cõi nhân sinh Lỡ bước sang ngang là tập thơ thế hiện rõ nét những thốn thức, bi ai của cái tôi lờ dở ấy Dau rằng khi đi vào thơ ca cái tôi đã chịu tác động của quy luật điển hình hóa, song cội nguồn của nó vẫn xuất phát từ con người nhà thơ Bản thân Nguyễn Bính sinh ra trong… tìm hiếu các vấn đề này trong: tập thơ Lờ bước sang ngang của Nguyễn Bính 1.2 Tác giả Nguyễn Bính 1.2.1 Cuộc đời Nguyễn Bính tên khai sinh là Nguyễn Trọng Bính, sinh vào năm 1918, tại xóm Trạm, thôn Thiện Vịnh, xã Đồng Hới, nay thuộc xã Cộng Hòa tỉnh Nam Định Là con một nhà nho nghèo, Nguyễn Bính sớm theo cha dùi mài đèn sách, học chữ nho Cha Nguyễn Bính là thầy đồ Nguyễn Đạo Bình vốn tính điềm đạm,… qua bao thăng trầm của lịch sử dân tộc, bao sàng lọc nghiệt ngã của dòng thời gian, tiếng thơ Nguyễn Bính vẫn ngân nga, vang vọng mãi 1.3 Tập tho’ Lỡ bước sang ngang Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2 Nguyễn Bính là nhà thơ có bút lực dồi dào Ông làm thơ tù’ rất sớm và trong cuộc đời lao động nghệ thuật miệt mài của mình ông đã đế lại rất nhiều tập thơ, truyện thơ, truyện, tùy bút… nhận ra sự ngang trái, dở dang ngay từ chính nhan đề của tập thơ cũng như của một số bài thơ Nhũng nhan đề như: Lờ bước sang ngang, Bước Khóa luận tôt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2 thêm bước nữa, Ngược xuôi, Thỏi nàng ở lại, Hai lòng đã gợi sự suy tưởng về nhũng điều đút gãy, những trớ trêu, ngang trái Đặc biệt, nhan đề bài thơ Lỡ bước sang ngang cũng đã trở thành nhan đề của cả tập thơ, gói

Xem thêm:   23 lời khuyên tuyệt vời này sẽ sắp xếp lại cuộc sống của bạn

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Giáo Dục

Xem thêm :  Wiki: Trả lời câu hỏi trong LOL

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button