Kiến Thức Chung

THẾ GIỚI HÌNH ẢNH TRONG THƠ VI THÙY LINH

Ngày đăng: 25/02/2017, 17:54

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI TRẦN THỊ HOA THƠM THÕ GIíI H×NH ¶NH TRONG TH¥ VI THïY LINH Chuyên ngành: Văn học Việt Nam đại Mã số: 60.22.01.21 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGỮ VĂN Người hướng dẫn khoa học: TS Đặng Thu Thủy HÀ NỘI – 2015 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn trân trọng sâu sắc tới cô giáo, TS Đặng Thu Thủy – người tận tình hướng dẫn, bảo cho em suốt trình học tập thực luận văn Em xin trân trọng cảm ơn ban Giám hiệu trường Đại học Sư phạm Hà Nội, ban Chủ nhiệm khoa Ngữ Văn, thầy cô giáo môn tham gia giảng dạy, truyền đạt kiến thức, hướng dẫn khoa học, đóng góp ý kiến quý báu giúp đỡ em suốt trình học trường trình thực luận văn Cuối xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp cổ vũ, động viên nhiệt tình tạo điều kiện giúp đỡ mặt để hoàn thành tốt chương trình học tập nghiên cứu đề tài khoa học Hà Nội, tháng 10 năm 2015 Tác giả Trần Thị Hoa Thơm MỤC LỤC MỞ ĐẦU Lý chọn đề tài 1.1 Là loại hình văn học sớm nhất của nhân loại, thơ ca là tiếng nói cất lên từ tâm hồn người trước những niềm vui, nỗi buồn, trước những xúc cảm cuộc sống mang lại Để làm được điều đó, thơ đã lấy ngôn ngữ làm chất liệu cho mình Tuy nhiên, khác với văn xuôi, ngôn ngữ thơ ca chắt lọc, tinh chất, không rườm rà, song có mức thông tin cao, đột phát, cô đọng và khúc chiết Để làm được điều này, thơ biểu hiện bằng biểu tượng mang nghĩa, y tượng, hình ảnh có ngụ y nảy sinh nhờ sức liên tưởng, tưởng tượng sáng tạo mạnh mẽ của nhà thơ Vì “thơ là biểu tượng, là hình ảnh Thơ tạo dựng một vũ trụ qua trung gian biểu tượng một vũ trụ phi thực, một vũ trụ có y nghĩa tính cách phi thực của nó Hơn đâu hết, biểu tượng hình ảnh là điều kiện của thơ, ly tồn tại của thơ” (Huỳnh Phan Anh) Nhà thơ Chế Lan Viên cho rằng: “Thơ nghĩ hình ảnh” Như có thể khẳng định, hình ảnh là một yếu tố đặc biệt quan trọng thơ 1.2.Việc “lựa chọn” và “kết hợp” những hình ảnh thơ thể hiện cách cảm nhận riêng của mỗi tác giả trước cuộc đời Ví đọc thơ Chế Lan Viên ta thấy được thế giới hình ảnh đặc sắc, vận động và biến đổi cùng với vận động và biến đổi của trữ tình Thế giới hình ảnh thuở Điêu tàn ảm đạm lạnh lẽo mà ghê rợn, đầy rẫy những sọ dừa, xương máu cùng yêu ma đến thời kháng chiến chống Mỹ lại gắn với hàng loạt những hình ảnh tươi sáng, kỳ vĩ, mỹ lệ, hoành tráng Trong thơ Xuân Diệu – ông hoàng của thơ tình Việt Nam, những hình ảnh chủ đạo là hình ảnh căng tràn sức sống, rạo rực, đắm say, đầy xuân sắc, xuân tình Tuy nhiên, hình ảnh thơ là tổng số của nhiều hình ảnh mà chọn lọc những hình ảnh có giá trị biểu cảm, có tính hàm súc, tạo hiệu ứng nghệ thuật cao, thể hiện tư tưởng, tinh thần lập ngôn và cá tính sáng tạo của người nghệ sĩ Trong số những nhà thơ trẻ hiện đại khẳng định được lĩnh, nỗ lực cách tân thơ Việt phải kể đến Vi Thùy Linh 1.3 Vi Thùy Linh là một hiện tượng của thơ Việt Nam hiện đại Sinh năm 1980, bắt đầu làm thơ và được in báo năm 15 tuổi, trải qua hành trình sáng tác với những nỗ lực cách tân thơ Việt, ViLi đã khẳng định được vị trí của mình thi đàn và đặc biệt lòng độc giả Thơ Vi Thùy Linh xuất hiện đã nhận được quan tâm đặc biệt của độc giả và giới phê bình Có nhiều y kiến khác về thơ Vi Thùy Linh song không có thể phủ nhận những đóng góp của Linh cho thơ ca Trong khoảng 15 năm sáng tác với tập thơ đủ khẳng định những nỗ lực của Linh Và cho đến thời điểm này, chúng ta đã có một khoảng thời gian để đánh giá công tâm về thơ Vi Thùy Linh Có rất nhiều những lời nhận xét ưu cho nữ nhà thơ trẻ TS Chu Văn Sơn mệnh danh Vi Thùy Linh là “thi sĩ quyền” còn nhà văn Nguyễn Huy Thiệp gọi những sáng tác của nhà thơ trẻ này là “hiện tượng Vi Thùy Linh” tác giả Văn Giá gọi thơ Vi Thùy Linh là “những trận bạo động chữ”… Bên cạnh những thành công của Linh về nội dung tư tưởng, thể thơ… là hình ảnh thơ Đọc thơ Linh, người đọc choáng ngợp bởi tầng lớp những hình ảnh sống động và giàu sức gợi cảm Trong những bài phê bình, những công trình nghiên cứu, học giả đã đề cập đến nhiều vấn đề xung quanh thơ Vi Thùy Linh như: Thế giới nghệ thuật thơ Vi Thùy Linh, Tiếng nói nữ quyền… Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu về thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh, vốn là một đặc điểm quan trọng việc tìm hiểu về những tác giả thơ nói chung và Vi Thùy Linh nói riêng Vì vậy, chọn vấn đề nghiên cứu: “Thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh”, chúng mong muốn sẽ giúp nhận diện rõ về chất thơ ViLi Lịch sử vấn đề Ngay xuất hiện, thơ Vi Thùy Linh đã được quan tâm của giới nghiên cứu và độc giả Một số nhà phê bình ghi nhận đóng góp của Linh, động viên, ngợi ca, tôn vinh thơ Vi Thùy Linh như: Nguyễn Trọng Tạo (cuối tập Khát, tái 2007), Nguyễn Huy Thiệp (Hiện tượng Vi Thùy Linh), Trần Đăng Khoa (Đọc lại Vi Thùy Linh), Vũ Mão (Lời giới thiệu Đồng Tử), Phạm Xuân Nguyên (Người “tận lực tham ô tuổi trẻ” để sống thơ), Thanh Thảo (Một ước mơ dội: làm mẹ), Dương Tường (Nhận định đầu tập Đồng Tử), Nguyễn Việt Chiến (Thơ Vi Thùy Linh cuồng lưu từ mê-lộ-chữ), Nguyễn Đăng Điệp (Màu yêu đồng tử thơ Linh), Lưu Khánh Thơ (Vi Thùy Linh phiêu du “Phim đôi tình tự chậm”), Chu Văn Sơn (Vi Thùy Linh – thi sĩ quyền), Văn Giá (Vi Thùy Linh – Những trận bạo động chữ), Thụy Khê (Vi Thùy Linh, nhục cảm sáng tạo), Trần Thiện Khanh (Vili ai?), Nguyễn Thanh Tâm (Vi Thùy Linh – quyền lực lời) Nhìn chung, những bài viết này ghi nhận, khích lệ những nỗ lực đóng góp của Vi Thùy Linh nền thơ đương đại Việt Nam Bên cạnh đó, tác giả đã góp phần “phác thảo” diện mạo thơ ViLi: một nhà thơ “sinh đã có gương mặt riêng, tiếng nói riêng… Nghĩ theo cách riêng của mình Rồi cất lên tiếng nói của mình” (Trần Đăng Khoa); “Cô gái mới 20 tuổi đã có những khát khao dữ dội về chức làm mẹ, và nghĩ một cách thâm trầm, sâu sắc đến không ngờ về thiên chức người mẹ thế giới Bằng cú pháp thơ già dặn, cách nói thơ đơn giản và trực diện, bài thơ của Vi Thùy Linh hồ nước chứa những sóng ngầm từ bên dưới” (Thanh Thảo); “Vẫn một niềm khao khát của Linh ngày nào, khao khát vừa ngây thơ vừa đau đớn mà hạnh phúc Ta gặp lại ở những dục vọng cháy bỏng và thăng hoa thơ Linh về tình yêu” (Phạm Xuân Nguyên); “Ở Vi Thùy Linh, chất hiện đại và truyền thống hòa quyện Truyền thống không là biểu hiện về hình thức mà truyền thống là y thức mạnh mẽ về nữ tính và thiên chức của người phụ nữ Việt Nam” (Vũ Mão); “Vi Thùy Linh là một biểu tượng giải phóng phụ nữ thơ” (Dương Tường); “Ý thức về quyền, ca tụng và đấu tranh cho quyền, đó là nguồn cảm hứng sôi nổi nhất hồn thơ Linh” (Chu Văn Sơn)… Bên cạnh những “kẹo ngọt”, Vi Thùy Linh phải chịu không “đòn roi” từ dư luận Đó là phủ nhận, phê phán, chí tẩy chay thơ Vi Thùy Linh Có thể gặp những bài viết của Trần Mạnh Hảo (Từ “thơ vọt trào” đến hội chứng khen trào vọt: “Cứ tiếp tục đanh đá, lời, xổ hết đi!”), Chu Thị Thơm (Khi nhục cảm vượt qua chữ – GD&TĐ số 27 ngày – – 2001), Nguyễn Thanh Sơn (Linh ơi), Nguyễn Hoàng Đức (Sự khả tín, khả ngờ “hiện tượng thơ – trẻ thứ thiệt), Nguyễn Trọng Bình (Văn chương trẻ – cần chiều sâu tầm nhìn văn hóa; Thơ Vi Thùy Linh – “Những trận bạo động… tình; Thử bàn trách nhiệm “người trước” qua trường hợp Vi Thùy Linh Ngoài có thể kể đến một số bài viết của Lê Thị Huệ, Nguyễn Mạnh Trinh, Hoàng Anh Tuấn… Những đại diện này đã phê phán, phủ định thơ Vi Thùy Linh Theo Nguyễn Thanh Sơn, thơ Linh đầy những từ ngữ to tát, những đại ngôn, hàm ngôn, những diễn dịch tối nghĩa Đó là sản phẩm của “mặc cảm chưa thành người lớn” Nguyễn Thanh Sơn quyết: “Dù rằng ngôn ngữ có vẻ hiện đại, chất đầy những phần mềm, cập nhật, mã hoá, không vì thế mà rõ ràng hơn, và nhất là, hay hơn” Hoàng Xuân Tuyền phán: “Chúng không coi những ghi chép lộn xộn đó là thơ”, còn Nguyễn Thanh Sơn thì cho rằng, đó là “một món – nộm – thơ nhạt nhẽo”… Hai thái độ trái ngược trước vấn đề thơ Vi Thùy Linh dù thế nào nữa cho thấy quan tâm, chú y của độc giả, giới phê bình dành cho Linh Mặt khác, nó cho thấy những phát ngôn, nhận xét của nhà phê bình dành cho những hiện tượng văn học (bên cạnh những đánh giá khách quan, công tâm) thì còn không những đánh giá chủ quan, cảm tính Thời gian là thước đo khách quan nhất về “sự sống” của tác phẩm 25 năm đã trôi qua kể từ Linh xuất hiện với tập thơ đầu tay, chúng ta đã có độ lùi thời gian để đánh về thơ ViLi và không thể phủ nhận những nỗ lực cách tân thơ của nữ nhà thơ trẻ này Thơ Vi Thùy Linh nhận được quan tâm của giới nghiên cứu Có thể kể đến một số công trình luận văn thạc sĩ nghiên cứu xung quanh vấn đề thơ Vi Thùy Linh như: “Cái trữ tình thơ Vi Thùy Linh Phan Huyền Thư góc nhìn so sánh” – Trần Thị Cúc; “Thế giới nghệ thuật thơ Vi Thùy Linh” – Đỗ Thị Huệ; “Cái trữ tình thơ Vi Thùy Linh” Nguyễn Thị Thùy Linh; “Dấu ấn nữ quyền thơ Dư Thị Hoàn, Lê Khánh Mai, Vi Thùy Linh” – Lê Thùy Nhung; “Động từ yêu thơ Vi Thùy Linh” Nguyễn Thị Thu Hương Các công trình nghiên cứu đã đề cập đến những vấn đề có tính khái quát thơ Vi Thùy Linh Công trình nghiên cứu “Thế giới nghệ thuật thơ Vi Thùy Linh” của Đỗ Thị Huệ đã nhìn nhận tổng quan thế giới nghệ thuật thơ Vi Thùy Linh từ hệ thống hình tượng và phương thức thể hiện Nguyễn Thị Thùy Linh tìm “Cái trữ tình thơ Vi Thùy Linh”, đó Trần Thị Cúc nhìn dưới góc nhìn so sánh trữ tình thơ Vi Thùy Linh và Phan Huyền Thư Có thể thấy rằng, những nghiên cứu đã đề cập đến những khía cạnh quan trọng góp phần tìm hiểu, nhận diện chất thơ Vi Thùy Linh Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu về thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh, vốn là một đặc điểm quan trọng việc tìm hiểu về những tác giả thơ nói chung và Vi Thùy Linh nói riêng Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh để thấy được đặc điểm hình ảnh, nghệ thuật kiến tạo hình ảnh thơ Vi Thùy Linh mà rộng là phong cách thơ Vi Thùy Linh Phạm vi nghiên cứu: Cho đến nay, Vi Thùy Linh đã cho đời tập thơ Trong luận văn này, chúng tìm hiểu thế giới hình ảnh thơ Linh qua tập thơ: Khát (1999) – NXB Hội nhà văn Linh (2000) – NXB Phụ nữ Đồng tử (2005) – NXB Văn nghệ TP HCM ViLi in Love (2008) – NXB Văn nghệ TP HCM Phim đôi – tình tự chậm (2011) – NXB Thanh niên Riêng tập thơ “Chu du cùng ông nội” (2011) – NXB Kim Đồng là tập thơ thiếu nhi có cảm hứng khác với tập thơ trên, xin dành để nghiên cứu ở một đề tài khác Nhiệm vụ nghiên cứu Với đề tài “Thế giới hình ảnh thơ Vi Thuỳ Linh”, chúng xác định luận văn này có những nhiệm vụ sau: – Tìm hiểu vai trò của hình ảnh thơ – Khái quát về hình ảnh thơ Vi Thùy Linh – Đặc điểm thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh – Nghệ thuật kiến tạo hình ảnh thơ Vi Thùy Linh Phương pháp nghiên cứu Trong trình nghiên cứu đề tài này, chúng vận dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như: – Phương pháp thống kê, phân loại: khảo sát, thống kê hình ảnh thơ Vi Thùy Linh để từ đó phân loại theo một số tiêu chí nhất định – Phương pháp phân tích: phân tích qua tác phẩm thơ Vi Thùy Linh để từ đó khái quát thành những luận điểm – Phương pháp so sánh: so sánh vận động hình ảnh thơ qua chặng đường sáng tác của tác so sánh với tác giả khác để thấy được nét riêng biệt, độc đáo thơ Vi Thùy Linh – Phương pháp liên ngành: Vận dụng kiến thức từ loại hình nghệ thuật điện ảnh để thấy Vi Thùy Linh đã vận dụng kĩ thuật điện ảnh xây dựng hình ảnh thơ Cấu trúc luận văn Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và thư mục tài liệu tham khảo, phần nội dung của luận văn được triển khai chương: Chương 1: Vai trò của hình ảnh thơ – Khái quát về hình ảnh thơ Vi Thùy Linh 1.1 Vai trò của hình ảnh thơ 1.2 Kháiquát về thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh Chương 2: Thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh phong phú, đa dạng 2.1 Thế giới dưới nhãn quan của một công dân 2.2 Thế giới dưới nhãn quan nữ giới 2.3 Thế giới dưới nhãn quan của một người tình Chương 3: Nghệ thuật kiến tạo hình ảnh thơ Vi Thùy Linh 3.1 Sử dụng linh hoạt, sáng tạo biện pháp tu từ 3.2 Vận dụng chất liệu dân gian 3.3 Vận dụng kĩ thuật điện ảnh 10 nước Đan Mạch gặp những nhân vật cổ tích của An – đec – xen: – Tôi gặp cô bé bán diêm nhỏ nhoi, bật lửa nhỏ nhoi bất lực trước Nữ thần băng giá, vịt xấu xí, bầy thiên nga tuyệt mỹ, nàng Lise cần mẫn dệt tầm gai tìm lại kiếp người cho anh, hạnh phúc cho (Vịt bay) Điều thú vị là những nhân vật truyền thuyết, cổ tích được Linh nhào nặn, mang một dáng hình và y nghĩa mới, thể hiện suy nghĩ mới của người hiện đại Trong thế giới nhiều bất an này, thiên đường là một nơi ly tưởng: Thiên đường có Diêm Vương chặn cửa (Ly) Con người không thể trông chờ vào giúp đỡ của ông Bụt, bà Tiên: Ông Bụt bà Tiên bặt vô âm tín (Ky họa đen) Và là hình ảnh thần Kim Quy cuộc sống hiện đại: – Thần Kim Quy khóc với tượng cụt đầu Cụ rùa tủ kính đền Ngọc Sơn nằm khóc thương đồng loại lên tuyệt vọng lòng hồ Hoàn Gươm – Miệng phải thở, rùa không ngậm gươm năm trăm năm trước (Thành phố cổ) Hình ảnh Ngưu lang Chức nữ là phương tiện để người hiện đại thể hiện tình yêu một cách mãnh liệt: – Không phải Ngưu lang Chức nữ, bỏ mặc cầu Ô Thước, đốt nhớ thành cầu vồng đến với khát (Bài ca số phận) Trong nhìn tươi vui, dí dỏm, nhân vật cô Tấm, Mỵ Châu hiện lên khác với cổ tích: – Cô Tấm trảy hội Cố ý rơi hài …Lông ngỗng Mỵ Châu Kết chăn hạnh phúc (Như là đồng dao) Các nhân vật văn học dân gian đã đem đến cho thơ Linh sắc màu 80 cổ tích lung linh 3.2.3 Các hình ảnh văn học dân gian Dễ nhận thấy tác phẩm của Linh, hình ảnh văn học dân gian thường xuyên xuất hiện Đó là hình ảnh: “đôi hài vạn dặm”, “thảm bay”, “chổi phù thủy”, “hia vạn dặm”, “giường gỗ xoan đào”, “chợ người”, “chợ âm – dương”, “tấm bay vô hình”, “cỗ xe tứ mã”,… – Sao đôi hài vạn dặm(Bóng lấp) Không có thảm bay, không mượn chổi phù thủy, hia vạn dặm (Bài ca số phận) – Sau đêm ngủ ngon vòng ôm từ xa giường gỗ xoan đào …Thoát thân khỏi mụ mẫm chợ người (Ngày thường) – Bảo vật hiển linh cỗ xe tứ mã chạy bốn phương trời (Da vàng) Em dang cánh nhiều chặng đường không nghỉ bay vô hình – tưởng tượng, bay nước (Phục trang) Tôi phân thân khỏi đè nén mộng, vào chợ âm – dương (Thánh – giá) Em ướm chân mình, định uống nước dấu chân cổ tích… – (Dấu vết) Sự vận dụng thành công yếu tố văn học dân gian vào thơ mình, Vi Thùy Linh đã viết nên những trang thơ mà ở đó, huyền thoại – cổ tích – hiện thực hòa quyện vào Lịch sử và huyền thoại là câu chuyện khứ đã hoàn kết, mà là ngày xưa sống lại diễn giải của ngày hôm của những người trẻ tuổi trẻ lòng Linh 3.3 Vận dụng các kĩ thuật điện ảnh Văn học và điện ảnh là hai loại hình nghệ thuật mang tính tổng hợp cao, đều chịu ảnh hưởng của loại hình khác và giữa chúng có thâm 81 nhập ảnh hưởng lẫn Điện ảnh tiếp nhận ở văn học nhan đề, đề tài, cốt truyện, nghệ thuật kể chuyện, thủ pháp nghệ thuật và rõ nhất là chuyển thể tác phẩm văn học thành phim Về phần mình, văn học học được từ điện ảnh thủ pháp để sáng tạo tác phẩm của mình lối viết hình ảnh kịch phim, nghệ thuật dán ghép, kĩ thuật chồng hình, kĩ thuật quay hình… Là một nhà thơ trẻ, động, sáng tạo, Vi Thùy Linh rất chú trọng đến thủ pháp nghệ thuật điện ảnh xây dựng hình ảnh thơ của mình, đặc biệt tập thơ “Phim đôi – tình tự chậm” Nhà thơ từng bày tỏ: “Chuyển hóa nghệ thuật thứ bảy thành ngôn ngữ viết, làm phim tác giả, bằng thi ca” Và: “Bí mật lớn nhất những bài thơ – những trường đoạn phim mà người xem sẽ tìm thấy sau chuỗi hình ảnh” (Lời tỏ tình ViLi in love) Các kĩ xảo điện ảnh được Linh vận dụng xây dựng hình ảnh của mình có thể kể đến lối viết hình ảnh kịch phim, nghệ thuật dán ghép, kĩ thuật chồng hình, kĩ thuật quay hình… 3.3.1 Viết hình ảnh kịch phim Vi Thùy Linh đã dựng nên những lời thoại bài thơ của mình, thể hiện qua bốn tác phẩm: Thằn lằn trắng, Những người sinh tháng Tư, Nhà thơ đối thoại, Kể chuyện cho Đó là vận dụng của lối viết hh nh ảnh kịch phim điện ảnh Bài thơ “Những người sinh tháng Tư” là một câu chuyện thú vị: Một người đàn ông bố ba tuổi, kể rằng: – Tôi yêu cô gái sinh tháng Tư năm 80 ngày mùng 4… Tôi giật mình! Ngỡ ngờ, hỏi: – 82 Thật không? Cô gọi anh, lúc có Chúng yêu nàng 16 tuổi Tôi reo lên: – Hãy cưới đi, Cuộc nói chuyện giữa Linh và một người đàn ông trung tuần giữa câu chuyện tình yêu của ông ấy và người yêu rất trẻ Tình yêu không có chuẩn mực, thước đo nào đánh giá được Khi yêu những khoảng cách địa ly, vị thế xã hội hay chênh lệch về tuổi tác đều không có y nghĩa Tuy nhiên, những “bức tường rêu kiên cố”, những định kiến đã tồn tại lâu đời của xã hội có lã trở thành rào cản Có lẽ vì thế mà nhân vật người đàn ông có tình yêu chưa dám công khai tình yêu của mình: “Cô gọi anh, lúc có tôi” Bài thơ “Kể chuyện cho con” là lời thủ thỉ của mẹ và đứa của mình: “2 Mẹ biết rằng sẽ hỏi Mẹ kể thiếu, sai truyền thuyết Cô Tấm đào hố chôn Cám mà? Con ơi, cô ác nói dối Dụ dỗ Cám tắm “mỹ viện nước sôi” để trả thù man rợ, giết hai mạng người Mẹ không kể phần sau vì muốn tin cô Tấm thảo hiền có thực Còn Mỵ Châu – Trọng Thủy Cứ yêu nhau, đừng hại An Dương Vương, đừng bị lợi dụng chiến tranh, trị để chết thảm chia lìa – Thế Sơn Tinh – Thủy Tinh Nếu mẹ Mỵ Nương? Mẹ sẽ lấy Thủy Tinh, vì đó là người si tình, thực tài, dũng mãnh Nhưng Sơn Tinh đến trước! Sơn Tinh không giỏi, vì nhận được thiên vị, ưu của vua Hùng, lúc thách sính lễ, vua đã có y chọn Sơn Tinh – phò mã, dành thuận lợi cho Sơn, khó khăn cho Thủy (Voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chin hồng mao đều từ 83 rừng, cõi chàng Thần Núi) Hãy học Thủy Tinh, sẵn sàng thách đấu, chấp nhận thử thách, đối diện bất công để chứng tỏ lĩnh, tài Sính lễ của núi, mà Thần Nước tìm được đủ hết, đủ biết tài trí vượt qua éo le (người thực tài không cần châm chước địa bàn, hoàn cảnh, giới tính) – Mai này, lớn lên Con kiêu hãnh, dũng mãnh, giành lấy xứng đáng mình! – Được không mẹ? Trước những câu hỏi của con, mẹ mỉm cười hạnh phúc: – Trước hết, bé thông minh” Kể những câu chuyện cổ tích, truyền thuyết cho nghe, người mẹkhông kể theo những gì đã có truyên mà kể theo những gì nên có theo suy nghĩ của mẹ Qua những câu chuyện, người mẹ đã gửi gắm biết bao mong ước tốt đẹp cho Đây là cách ly giải về cổ tích, truyền thuyết theo cách nhìn của những người trẻ hôm Trong đó, bài thơ “Thằn lằn trắng” mượn y của văn học dân gian Vi Thùy Linh xây dựng những lời thoại thể hiện cách nhìn về cuộc sống – Này gương kia, ta muốn biết trí tuệ ta? Thưa cô, cô thông minh nhiều, so với tuổi Này gương, ta muốn thằn lằn, đổi màu xanh, nâu, đen, đỏ? (Quanh ta, nhiều kẻ nham hiểm cách quái gở) … – Này gương, ta muốn thằn lằn! Thưa cô, để làm gì, nước bọt chất phóng xạ để người ta hủy diệt nhau, lưỡi ngày dài ra, cong lên màu không đổi? 84 – Nhưng… nhờ mà thằn lằn dễ sống, chí vật nhỏ lại tưởng – rắn hoảng sợ Gương ơi, trông ta sao? Cô già nhiều, so với tuổi Sao đêm nỡ chan trăng vào tận chỗ ta ngồi Gương, xin ngươi, đừng để ta thấy ta – màu tóc thật Hình ảnh tấm gương tượng trưng cho thẳng thắn, trung thực Bức tranh bài thơ là hình ảnh một cô gái mình trước gương với những trăn trở Đó là người gái thông minh, nhiều suy nghĩ, lo âu trước xã hội đầy nghịch ly Hình ảnh thằn lằn có thể đổi màu xanh, nâu, đen, đỏ thể hiện thay đổi linh hoạt để phù hợp với từng hoàn cảnh sống nhằm bảo vệ mình trước hiểm nguy Xã hội hiện đại vốn nhiều bất trắc và người muốn giống thằn lằn kia, muốn tự biến đổi để bảo vệ mình Thế điều đó có ích gì “khi nước bọt là chất phóng xạ để người ta hủy diệt nhau, những chiếc lưỡi ngày càng dài ra, cong lên và màu không đổi” Con người tự hại đồng loại của mình Điều đó khiến chúng ta phải suy nghĩ 3.3.2 Kĩ thuật quay hình Vi Thùy Linh đã rất linh hoạt việc chọn điểm nhìn, tạo cảnh quay linh hoạt Các hình ảnh hiện những thước phim, quay toàn cảnh ở xa, lúc lại quay cận cảnh, có chuyển cảnh linh hoạt từ xa đến gần… – Khi thì Vi Thùy Linh quay cận cảnh những chân dung hiện lên thật sinh động Đó là chân dung chú hề xiếc Charlot Hình ảnh nhân vật này hiện lên thật ngộ nghĩnh: “Mũi bé hay thật dài, tóc xù, quần áo sặc sỡ, giày mõm dài, mũi cà chua, mắt vẽ hai hàng lệ đen tuôn dọc” (Nước mắt hề xiếc) “Cái ba – toong quý tộc tung hứng mũ dưa, áo chật, giày to, vóc 85 nhỏCharlot thành người khổng lồ trí tuệ thiên tài trái tim nhân hậu Lật đật đi, chui, trèo, chạy Ngộ nghĩnh giày vểnh mõm, Charlot sống 16 hình/ giây” (Cười với Charlot) Hay đó là hình ảnh trẻ trung, duyên dáng của nhân vật Giamilya: “Mặt bầu bầu, da bánh mật, thả hai bím tóc xuống sông chiều Người đàn bà trẻ thơ, hay cười thích hát” (Cứ đi, Giamilya) – Lúc thì hình ảnh quay từ xa: “Ngước mắt: dốc nối dốc ánh sáng Cúi nhìn: thung lũng biển Phố bàn cờ: nhà thưa, người vắng” (Phía Tây, nơi bắt đầu) Cách quay từ xa đã dựng nên hình ảnh núi đồi trùng điệp Ở đó, ngước mắt nhìn thấy dốc nối dốc cao vợi, cúi xuống nhìn thung lũng rộng mênh mông Phố xá bàn cờ thấp thoáng những nhà và vắng bóng người -Lúc thì trải vô tận: “Ngỏ tình dọc Hùng Vương đại lộ Bốn hướng bốn phương dồn vũ trụ 4000 số nhà 4000 ngày thiết tha 4000 năm tình sử” (Hôn Việt Trì) Vi Thùy Linh điều chỉnh tốc độ máy quay thích hợp Những thước phim đầy cảm động thế hiện lên: “Anh kìa! Ngồi tảng đá bên sông Da trắng xanh, gày, mệt mỏi Bi – đông khô Mắt nâu ướt xa xăm đau đớn Em lại gần Anh, ôm từ phía sau, hôn chậm vùi tóc khét Hôn sâu mắt mắt Anh quay lại, môi tìm Gục vào lòng em, run rẩy Em dắt Anh đến triền lau trắng Anh trải quân phục xuống Em dâng hiến Anh trắng (Những người lính dám mặt trận, hi sinh tuổi xuân tính mạng 86 mình, xứng đáng yêu Trọn vẹn) Bãi cỏ lâu đầy mìn vướng nổ Cánh tay phải Anh vết thương nứa cứa Mìn nổ chậm gài bẫy hiểm nguy Mặc Đôi ta khỏa thân chiều nắng, dập dềnh sóng cỏ lau xây xước Phiến môi dính cỏ Và mắt chứa chan buồn” (Yêu Anh, 19 tuổi) Thước phim tình yêu thật cảm động với những hình ảnh gợi ấn tượng Có gợi lên hình ảnh “Anh” từ xa ngồi tảng đá bên sông, da trắng xanh gầy, đôi mắt xa xăm đau đớn Khi thì nhà thơ tiến lại gần để thấy: “Anh quay lại, môi tìm Gục vào lòng em, run rẩy Em dắt Anh đến triền lau trắng Anh trải quân phục xuống.Em dâng hiến Anh trắng” Tình yêu ấy hòa quyện với thiên nhiên tạo nên vẻ đẹp thật lãng mạn 3.3.3 Kĩ thuật chồng hình Đọc thơ Vi Thùy Linh, người đọc choáng ngợp trước ngồn ngộn những hình ảnh đầy sức sống Hình ảnh này gọi hình ảnh kia, thế hình ảnh hiện không ngừng, xếp chồng lên nhờ biện pháp lặp từ, lặp cấu trúc… Những chiêu lặp từ, bề ngoài tưởng là phép lặp quen thuộc như: “gió gió”, “hàng hàng”, “người người”, “tầng tầng”, “bầy bầy”, “đàn đàn”, “rừng rừng”, “phố phố”, “cây cây”, theo tác giả Chu Văn Sơn, thực chúng xuất hiện thơ Linh theo dụng y phim, cách lia máy, chạy máy để quan sát bám sát chuyển động của hình ảnh Dạng thức này xuất hiện nhiều thơ Vi Thùy Linh Chúng ta dễ dàng bắt gặp những câu thơ: – Gió gió ngả vào xa vắng (Giao mùa) – Từng đôi đôi đôi Xe nối nghiến đường nghiến lên nếp nhăn đời bụi bặm – (Đêm một nửa) Trái Đất ngơ ngác ngày trải rộng tán tán mây phẳng phiu tựa hồ – Cha dắt lang thang (Thư gửi Cha) Cây hàng hàng – người người chôn chân chật vật (Thư gửi Cha) Muốn tẩu thoát mà tầng tầng nhà vây kín, em nuốt chay buổi tối đợi môi (Da 87 – vàng) Bầy bầy ong làm đời hoa …Và đàn đàn chim vừa bay vừa kêu vòm trời mịn màng (Sức sống) – Bời bời váy (Nghệ sĩ) Phờ phờ đường đồng phạc cỏ (Nằm lại với cánh đồng) Hàng hàng nốt xanh điềm nhiên (Tản mạn tam giác biến ảo) Rừng rừng xanh hiệu lệnh hi vọng (Hãy phủ thơ khắp thế giới của em) Thỉnh giấc cúc cúc bật tung đồng loạt (Bờ của chích bông) Vạt vạt cỏ thèm yêu, giải tán dáng hình lười biếng (Anh sẽ ru em ngủ) Lụa hào tơ Trời – Đất, tấm rèm lay động không gian hồn Việt (Nơi tận – cùng ngưng đọng) Paris trang sơn mài lớp lớp Vòm vòm hoa anh đào lấp lánh …Búp búp chồi lồng ngón (Bản đồ tình yêu) – Hàng hàng phong lên trời núi lửa …Để ướp da em mùa mùa hoa trắng (Phía Tây, nơi bắt đầu) – Tóc sợi sợi chuyển động (Venise in ViLi) Hạt nảy lộc lộc lông tơ ánh bạc …Biếc biếc miên man thảm khổng lồ phù phép rừng thành đại dương hay bầu trời (Thung lũng thanh) – Sơn ca hót đầy ô ô cửa ngỏ …Sương lan lan hồ miên miên sóng ngọc (Mưa non) – Em ngóng Anh rặng rặng bạch hoa (Dâng hiến trắng) Mùa mùa lặng lặng (Hai miền hoa Thùy Linh) Tiếng gui ta bập bùng nến nến (Thung lũng anh và em) Cây tán tán sõng sượt mái ngói ủ dột (Song mã) Hoa đậu biếc nở lan lan lan (Đêm của tím) Một dạng thức khác của điệp từ, điệp cấu trúc tạo ấn tượng mạnh: – Căn phòng vàng hoa hồng vàng Anh bồng bềnh em biển vàng (Nắng) 88 – Nàng trắng buông đệm trắng Ngước trần trắng khắc bích họa cảnh yêu nhớ (Venise in ViLi) Kìa loài bướm trắng rợp miền hoa cải trắng nở mịt mùng sương trắng, kiếp – tằm ngắn nhả đời vào lụa óng (Sức sống) Những lứa đôi nhịp nhàng xoay điệu valse nhà xoay điệu – valse mặt đất xoay điệu valse quanh mặt trời (Báo thức) Cách sử dụng chiêu điệp từ làm cho hình ảnh hiện lên tầng lớp, sống động, tạo ấn tượng thị giác không gian 3D Những hình ảnh thơ Linh thế tuôn trào, hình ảnh này gọi hình ảnh kia: “Kịp vớt nồi bánh chưng xanh mướt Kịp đơm đĩa xôi nếp thơm lừng Kịp ngắm đào cánh môi bừng mắt lộc Kịp ngửi mùi khói mùi âm bếp ăn nhà rộn rã Kịp tắm mùi cho dậy mãi Kịp tĩnh tâm khấn vái ông bà Âm dương gặp qua khói màu nhiệm” (Bàn tay) “Những cột đèn bơ vơ vừa vừa sáng Những thân bật gốc, bay Những đèn biển giăng, cắn môi vào sóng Những hoa khỏa thân chờ chiêm ngưỡng Những đợt sóng háo hức háo hức” (Một mình) “Chiều nắng đốm dát lối, thảm thảm hươu uyển chuyển Những đứa trẻ mắt xanh tóc tơ óng lọn khanh khách cười bầy bồ câu lên khắp lối gà trống gáy cuống cuồng gọi mái Panô sáng bừng minh tinh quảng cáo phim Pháp mới” (Paris yêu) 89 Tiểu kết chương Như vậy, Vi Thùy Linh đã sử dụng thành công nhiều biện pháp nghệ thuật có tác dụng lớn việc xây dựng hình ảnh Đó là biện pháp nghệ thuật so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, vận dụng văn học dân gian, kĩ thuật điện ảnh Với biện pháp nghệ thuật so sánh, Vi Thùy Linh đã tạo được nhiều tầng nghĩa, nhiều hình ảnh mới lạ khiến chúng ta không khỏi ngạc nhiên trước những biến đổi kì diệu của cuộc sống Có cấu trúc so sánh được mở rộng trùng điệp hình ảnh làm cho người đọc thỏa sức tưởng tượng và khơi mở cảm xúc Trong thơ của mình, Vi Thùy Linh chú trọng đến vai trò của ẩn dụ việc tạo những liên tưởng, những cảm xúc mới mẻ, những hình ảnh giàu tính nghệ thuật Biện pháp nghệ thuật nhân hóa thơ Vi Thùy Linh đã khiến người đọc ấn tượng với những hình ảnh thú vị, độc đáo và qua đó gây được đồng cảm cho người đọc, người nghe Bên cạnh đó, Vi Thùy Linh đã biết vận dụng thành công chất liệu và y tưởng của văn học dân gian nhiều cấp độ: vận dụng tục ngữ, lời ăn tiếng nói của nhân dân; nhân vật văn học dân gian; hình ảnh văn học dân gian… Sự trở về với nguồn cội văn học dân gian giúp Vi Thùy Linh viết nên những tác phẩm vừa mang vẻ đẹp truyền thống vừa kết hợp với hiện đại Cuối cùng, Vi Thùy Linh đã học được từ điện ảnh kĩ xảo để xây dựng hình ảnh thơ mình Các biện pháp nghệ thuật này đã góp phần tạo nên thành công về mặt nghệ thuật cho thơ Vi Thùy Linh 90 KẾT LUẬN Hình ảnh là một những phương diện đặc biệt quan trọng thơ Thơ biểu hiện bằng biểu tượng mang nghĩa, y tượng, hình ảnh có ngụ y nảy sinh nhờ sức liên tưởng, tưởng tượng sáng tạo mạnh mẽ của nhà thơ Tuy nhiên, hình ảnh thơ là tổng số của nhiều hình ảnh mà chọn lọc những hình ảnh có giá trị biểu cảm, có tính hàm súc, tạo hiệu ứng nghệ thuật cao, thể hiện tư tưởng, tinh thần lập ngôn và cá tính sáng tạo của người nghệ sĩ Với ước mong “dâng đến cho mọi người những câu thơ, hình tượng đẹp, y nghĩa và lộng lẫy mà đã tìm kiếm, khám phá”, Vi Thùy Linh đã đưa đến cho độc giả câu thơ với những hình ảnh đẹp, giàu sức gợi Đọc thơ Linh, người đọc choáng ngợp bởi tầng lớp những hình ảnh sống động và giàu sức gợi cảm Thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh hiện lên phong phú, đa dạng đưới nhãn quan người tình, nhãn quan nữ tính và nhãn quan một công dân Kết của việc có được những câu thơ đẹp, giàu hình ảnh là cảm nhận, trí tưởng tượng phong phú của Linh trước đời sống Bên cạnh đó, không thể phủ nhận lao động nghệ thuật nghiêm túc của Vi Thùy Linh cô đã viết: “Em hằng thức những câu thơ buồn Em hằng đau nhiều đêm không ngủ Em tỏa nhiệt vào thơ bất kể mùa nóng, lạnh” (Những câu thơ mang vị mặn) Xét phương diện tổng thể, thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh phong phú, đa dạng theo cách nghĩ, cách cảm của riêng chị – một cô gái đa cảm, mơ mộng đầy tỉnh táo và lĩnh Đúng nhận xét của nhà thơ Trần Đăng Khoa lời tựa cho tập thơ “Linh”: “Đọc chị, ta có cảm giác rợn ngợp đứng trước một ngọn núi lửa vừa mới 91 tuôn trào với một sức mạnh không thể ngăn cản nổi, lẫn ngổn ngang đất đá, nham thạch là không những thỏi quặng quy” Độ phong phú, “rậm rạp” của hình ảnh thơ Linh cho thấy cô gái này có trường liên tưởng, tưởng tượng phong phú có một thế giới nội tâm tràn đầy Tuy nhiên, điều này đem đến hạn chế thơ Linh chưa gạn lọc và tuyển chọn được những câu thơ hay nhất Trong bài viết “Vi Thùy Linh – nhục cảm sáng tạo”, Thụy Khuê đã rõ có những câu thơ rất hay bị lạc rừng rậm, um tùm những câu thơ tầm thường “hối khai hóa miền cằn cỗi để hồi quang trinh bạch, hối ôm chặt người đàn ông mong đợi”, cường điệu “đỉnh yêu độc đạo”, “thơ chất đường lửa”, dân tộc cực đoan “tôi tự tin dòng máu chủng tộc”… Tác giả Thụy Khuê cho rằng đó là nhược điểm chung của một số nhà thơ trẻ có tài chưa biết nhặt những câu thơ hay của mình khỏi dòng lũ ban đầu Để xây dựng hình ảnh thơ, Vi Thùy Linh đã sử dụng thành công nhiều biện pháp nghệ thuật Đó là biện pháp nghệ thuật so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, vận dụng văn học dân gian, kĩ thuật điện ảnh Các biện pháp nghệ thuật này đã góp phần tạo nên thành công về mặt nghệ thuật cho thơ Vi Thùy Linh, giúp Linh tạo cho mình một diện mạo riêng, một cá tính thơ dòng thơ đa sắc và biến đổi không ngừng hiện 92 TÀI LIỆU THAM KHẢO Arixtôrơ (Lê Đăng Bảng dịch), (1964), Nghệ thuật thơ ca, H Văn học nghệ thuật Nguyễn Phan Cảnh, (1987), Ngôn ngữ thơ, H ĐH và GD chuyên nghiệp Trần Thị Cúc, (2012), Cái trữ tình thơ Vi Thùy Linh Phan Huyền Thư góc nhìn so sánh, H ĐHSPHN Lê Đạt, (1994), Bóng chữ, NXB Hội nhà văn, HN Hồ Thế Hà, (1999), Thế giới nghệ thuật thơ Chế Lan Viên, Hà Nội Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi (đồng chủ biên), (2011), Từ điển thuật ngữ văn học, NXB GD VN Đỗ Thị Hằng, (2005), Khảo sát đánh giá giá trị biểu đạt kiểu ẩn dụ bổ sung thơ văn xuôi Việt Nam từ năm 1930 đến nay, Tạp chí Ngôn ngữ, số Hê – ghen (Phan Ngọc dịch), (2005), Mỹ học, H.Văn học Trần Ngọc Hiếu, (2003), Những tìm tòi thể nghiệm cách tân hình thức 10 thơ Việt Nam thời kì mới, H ĐHSPHN Trần Ngọc Hiếu, (2012), Lý thuyết trò chơi số tượng thơ 11 Việt Nam đương đại, H ĐHSPHN Bùi Văn Huấn, (1987), Phương thức so sánh nghệ thuật thơ Chế 12 Lan Viên, H ĐHSPHN Đỗ Thị Huệ, (2012), Thế giới nghệ thuật thơ Vi Thùy Linh, H 13 ĐHSPHN Nguyễn Thị Minh Hương, (1997), So sánh nhân hóa tục ngữ 14 người Việt, H ĐHSP Nguyễn Thị Thu Hương, (2010), Động từ yêu thơ Vi Thùy Linh, 15 H ĐHSPHN I.Vaisphen, M Rôm, I Khâyphitxơ, E Gaborilôvitrơ, ND: Mai Hồng, 16 17 18 19 93 (1961), Văn học với điện ảnh, H Văn học Trần Đăng Khoa, Đọc lại Vi Thùy Linh, lời đề tựa tập thơ “Linh” Thụy Khuê, Vi Thùy Linh, nhục cảm sáng tạo http://thuykhue.free.fr/stt/v/VTLinh.html Đinh Trọng Lạc, Nguyễn Thái Hòa, (1993), Phong cách học tiếng Việt, NXB GD Nguyễn Thị Thùy Linh, (2012), Cái trữ tình thơ Vi Thùy Linh, 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 94 H.ĐHSPHN Vi Thùy Linh, Lời tự tình độc giả, chia sẻ của Vi Thùy Linh tập thơ “ViLi in love” Vi Thùy Linh, Lời tỏ tình, chia sẻ của Vi Thùy Linh tập thơ “Phim đôi – tình tự chậm” Vũ Mão, (2005), “Tin yêu hi vọng”, lời đề tựa tập thơ “Đồng tử” Nguyễn Hồng Ngân, (2014), Tìm hiểu cấu trúc so sánh thơ Vi Thùy Linh Phạm Xuân Nguyên, Người “tận lực tham ô tuổi trẻ” để sống thơ, lời đề tựa tập thơ “Đồng tử” Lê Thùy Nhung, (2011), Dấu ấn nữ quyền thơ Dư Thị Hoàn, Lê Khánh Mai, Vi Thùy Linh, H ĐHSPHN Chu Văn Sơn, (2011), Vi Thùy Linh – thi sĩ quyền, Tạp chí nghiên cứu văn học, số IX Trần Đình Sử, (1997), Những giới nghệ thuật thơ, NXB GD Hà Công Tài, (1999), Ẩn dụ thơ ca, H Khoa học và xã hội Nguyễn Thanh Tâm, Vi Thùy Linh – quyền lực lời Thanh Thảo, (2001), Vài ý nghĩ thơ trẻ hôm nay, Báo tuổi trẻ, số Thanh Thảo, Một ước mơ dội: làm mẹ, lời đề tựa tập thơ “Linh” Nguyễn Huy Thiệp, Hiện tượng Vi Thùy Linh, lời đề tựa tập thơ “Linh” Đặng Thu Thủy, (2009), Những đổi thơ trữ tình Việt Nam từ thập kỉ 80 đến nay, Hà Nội Dương Tường, Vi Thùy Linh lốc, lời đề tựa tập thơ “Đồng tử” … đề thơ Vi Thùy Linh như: “Cái trữ tình thơ Vi Thùy Linh Phan Huyền Thư góc nhìn so sánh” – Trần Thị Cúc; Thế giới nghệ thuật thơ Vi Thùy Linh – Đỗ Thị Huệ; “Cái trữ tình thơ Vi Thùy Linh … hình ảnh thơ – Khái quát về hình ảnh thơ Vi Thùy Linh 1.1 Vai trò của hình ảnh thơ 1.2 Kháiquát về thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh Chương 2: Thế giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh. .. hình ảnh gần gũi, tươi tắn của cuộc sống 1.2 Khái quát về giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh 22 1.2.1.Ý thức tự giác vi c lựa chọn giới hình ảnh thơ Vi Thùy Linh là một số những nhà thơ

Xem thêm:   Lịch Sử lớp 11 Bài 1: Nhật Bản

Xem thêm :  Tải Gas Garena Mobile Vòng Quay May Mắn LMHT, LOL Cho Android

– Xem thêm –

Xem thêm: THẾ GIỚI HÌNH ẢNH TRONG THƠ VI THÙY LINH , THẾ GIỚI HÌNH ẢNH TRONG THƠ VI THÙY LINH , THẾ GIỚI HÌNH ẢNH TRONG THƠ VI THÙY LINH

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Giáo Dục

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button