Kiến Thức Chung

Khảo sát về cách hiệp vần trong thơ của tác giả viên nguyệt ái ( khảo sát tập thơ “hôn thầm trong mơ

Ngày đăng: 02/01/2016, 21:14

Tập thơ tình của Viên Nguyệt Ái với 100 bài thơ đặc sắc, ý nghĩa. Bài nghiên cứu sẽ khảo sát về cách hiệp vần trong thơ của tác giả Viên Nguyệt Ái ( Khảo sát tập thơ “Hôn thầm trong mơ “). Bài nghiên cứu nhằm Làm sáng tỏ đặc điểm gieo vần trong tập thơ “Hôn thầm trong mơ” của tác giả Viên Nguyệt Ái. Đồng thời, làm toát lên phong cách riêng không chỉ trong việc sử dụng ngôn từ mà còn ở đặc trưng nghệ thuật lẫn giá trị nội dung của tác giả. MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU Lí chọn đề tài Trong thơ ca nói chung thơ ca Việt Nam nói riêng, vần thơ đóng vai trò quan trọng Chúng ta dễ cảm nhận từ âm tiết hiệp vần với không thị giác mà thính giác Đối với thơ ca Việt Nam, thiếu vần thơ câu thơ bài, khổ thơ, dòng thơ trở nên cứng nhắc, lủng củng, thiếu mềm mại, … Và việc học thuộc câu thơ, câu ca gặp nhiều khó khăn so với câu thơ có vần, có nhịp điệu Và thơ ca có tượng hiệp vần từ, âm tiết, cho nên, từ xưa đến nay, câu ca dao, thơ truyền miệng lưu giữ phát triển từ hệ sang hệ khác, với phiên lạ, độc đáo “ thơ” I Đến nay, vấn đề “vần thơ Việt Nam” nhiều nhà văn, nhà ngôn ngữ nghiên cứu tìm hiểu Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu hướng tới tác phẩm thơ ca truyền thống Vậy, thơ đại có tồn vần thơ không? Với phá cách hình thức cấu trúc, vai trò vần bị tiêu biến hay ngày quan trọng ? Đây vấn đề mà nhiều người quan tâm có vài nhà nghiên cứu đề cập tới Vì vậy, với niềm đam mê mình, muốn đóng góp phần nhỏ vào công nghiên cứu vần thơ nhà thơ trẻ hệ 8x Việt Nam để thấy đặc trưng, vai trò quan trọng vần phong cách thơ mẻ họ thời đại Mặt khác, Viên Nguyệt Ái tác giả trẻ ( cô sinh năm 1985 ) đạt thành công lớn lĩnh vực văn học Thơ cô giản dị lại hàm chứa tâm tình sâu sắc tình cảm lứa đôi Tập thơ tình “Hôn thầm mơ” đứa tinh thần Viên Nguyệt Ái, mắt độc giả vào ngày 19/5/2013 với 68 thơ tình có giá trị nội dung nghệ thuật sâu sắc, có nhiều nét “lạ” , “mới” cách sử dụng ngôn từ nhiều hệ đón đọc yêu mến Đặc biệt, tập thơ “Hôn thầm mơ” gây cho nhiều ấn tượng tốt đẹp cô gái mạnh mẽ, suy tư thánh thiện, ngôn từ thơ tập thơ sáng, cách hiệp vần vừa “quen” vừa “lạ”, có nhiều điểm thúc thực đề tài nghiên cứu Bài nghiên cứu bước chuẩn bị cho kế hoạch nghiên cứu mở rộng chi tiết vấn đề liên quan đến vần thơ Việt Nam góc nhìn Ngôn ngữ học thời gian tới Vậy nên, hi vọng, đề tài nhận nhiều đóng góp bổ ích từ nhà nghiên cứu ngôn ngữ học nói chung nhà nghiên cứu vần thơ Việt Nam nói riêng Mục tiêu đề tài Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ đặc điểm gieo vần tập thơ “Hôn thầm mơ” tác giả Viên Nguyệt Ái Đồng thời, làm toát lên phong cách riêng không việc sử dụng ngôn từ mà đặc trưng nghệ thuật lẫn giá trị nội dung tác giả Ngoài ra, muốn đóng góp tri thức mà nghiên cứu vào việc dạy học cho sinh viên Ngôn ngữ học sinh viên đam mê ngôn ngữ thơ Việt Nam II Nhiệm vụ nghiên cứu Nhiệm vụ nghiên cứu tập trung vào việc thống kê phân tích tượng gieo vần thơ tập thơ “ Hôn thầm mơ” Viên Nguyệt Ái Bên cạnh đó, sâu phân tích vần thơ Viên Nguyệt Ái xét từ góc độ hòa âm vị trí tiếng gieo vần dòng thơ, khổ thơ Từ đó, với kết mà thu trình khảo sát phân tích, so sánh đối chiếu với số tác giả thơ ca truyền thống để thấy nét lạ, phá cách thơ tác giả trẻ Viên Nguyệt Ái III Đối tượng phạm vi nghiên cứu Bài nghiên cứu hướng tới đối tượng cách hiệp vần thơ tác giả Viên Nguyệt Ái qua khảo sát thơ tập thơ tình “ Hôn thầm mơ”, NXB Hội nhà văn, Tháng năm 2013 Cụ thể, hướng tới nghiên cứu vấn đề phân loại vần theo mức độ hòa âm theo vị trí tiếng gieo vần thơ Ở nghiên cứu này, tượng gieo vần thơ tác giả Viên Nguyệt Ái xem xét chủ yếu từ góc độ ngôn ngữ học IV Phạm vi nghiên cứu giới hạn phạm vi không gian phạm vi thời gian Phạm vị không gian cách hiệp vần 68 thơ tình tập thơ “ Hôn thầm mơ” tác giả Viên Nguyệt Ái.Và phạm vi thời gian nghiên cứu giới hạn năm 2013, năm xuất tập thơ “Hôn thầm mơ” Phương pháp nghiên cứu Trong nghiên cứu này, sử dụng hai phương pháp nghiên cứu phương pháp thống kê – định lượng để phân loại tượng gieo vần, phương pháp phân tích, miêu tả để làm sáng tỏ tượng gieo vần phương pháp so sánh – đối chiếu để khái quát nét đặc trưng, tiêu biểu cách hiệp vần thơ Viên Nguyệt Ái V PHẦN NỘI DUNG Để chuẩn bị cho nghiên cứu, tìm hiểu tiếp thu quan điểm nhà nghiên cứu khác để vận dụng tri thức chọn lọc cho niên luận của Bài niên luận chấp nhận nhiều quan điểm GS.TS Mai Ngọc Chừ, trích dẫn Vần thơ Việt Nam ánh sáng Ngôn ngữ học Chuyên luận ông khảo sát vần chủ yếu phương diện ngôn ngữ học Đồng thời bàn thêm vấn đề nhà nghiên cứu đặt Chúng nhìn từ góc độ ngôn độ ngôn ngữ học vận dụng kiến thức ngôn ngữ vào việc phân tích, đánh giá hay, tinh túy cách hiệp vần thơ tác giả Viên Nguyệt Ái, tác giả trẻ hội nhà văn Việt nam với thơ tình nhiều hệ yêu thích đón đọc Từ đó, hi vọng tiến dần đến chuyên luận mở rộng hơn, xa cần nhiều đầu tư I ĐỊNH NGHĨA VẦN VÀ CHỨC NĂNG CỦA VẦN Định nghĩa vần Theo quan niệm Mai Ngọc Chừ : “ Vần hòa âm, cộng hưởng theo quy luật ngữ âm định hai từ hai âm tiết hay cuối dòng thơ thực chức định liên kết dòng thơm gợi, tả, nhấn mạnh ngừng nhịp” Như vậy, quan niệm ông có nét đổi mới, tiến hoàn toàn phù hợp với đặc điểm vần thơ Việt Nam Theo Mai Ngọc Chừ, đơn vị hiệp vần thơ từ (như thơ Nga, thơ Anh, thơ Pháp, thơ malay) âm tiết (như thơ Trung Quốc, thơ Việt Nam) Các từ âm tiết hiệp vần với không đứng vị trí cuối dòng mà đứng dòng thơ thể thơ lục bát thơ song thất lục bát ta Điểm đặc biệt, định nghĩa ông nhận định hiệp vần hai từ với không bó hẹp đồng âm tố mà mở rộng tới đồng đặc trưng ( nét, dấu hiệu) ngữ âm bậc thấp âm tố : Đặc trưng âm sắc âm lượng nguyên âm, đặc trưng vang ( mũi) phụ âm cuối, đặc trưng tuyền điệu (bằng) điệu, vv… Chức vần Vần có vai trò vô dòng thơ, khổ thơ hay toàn thơ Vần không đơn giản khiến có câu thơ trở nêm mượt mà, có nhịp điệu lên xuống dễ đọc mà vần có nhiệm vụ nối khổ thơ lại với thành hệ thống chặt chẽ Thậm chí, có vần “đắt” giúp nhấn mạnh, gợi tả, giúp câu thơ in sâu vào lòng độc giả Tóm lại, vần có vai trò vô quan trọng thơ ca Việt Nam, nhưng, để sâu vào nghiên cứu toàn chức nhỏ lẻ vần rắc rối Chính vậy, đồng ý theo hướng nghiên cứu chức vần theo quan điểm Mai Ngọc chừ, viết Vần thơ Việt Nam ánh sáng Ngôn ngữ học, NXB Văn hóa thông tin xuất vào năm 2005 Chức tổ chức vần Là tượng hòa âm, vần trước hết có chức tổ chức ( cấu tạo) Trong thơ, vần cầu bắc qua dòng thơ, nối gắn chúng lại với thành đoạn khổ, hoàn chỉnh Chức tổ chức, chức liên kết văn vần thể đặc biệt rõ thơ truyền thống vốn có khổ theo mô hình cố định.Thông thường, khổ thơ thường có bốn dòng, dòng hiệp vần với hai vần theo cách cách khác nhau: a a … a, abab, abba, aabb,… Ví dụ: 2.1 Em không gót ngọc, chẳng trang đài (a) Nào xinh rợp lòng ? (a) Chỉ có tim em tràn mỹ lệ (b) Son đẹp với đời chẳng phôi phai (a) ( Em – Viên Nguyệt Ái) Ở khổ thơ này, cuối dòng thơ có vần “đài, ai, phai” hiệp với có tác dụng nối dòng, khiến cho dòng thơ khổ gắn kết với nhau, giúp cho việc đọc thơ dễ dàng hơn, thơ in sâu hơn, thu hút nhiều cảm tình người đọc Nếu anh đến từ ngày xưa anh Trăng đã tròn viên mãn với Thơ em ! (b) Duyên cớ gì anh chẳng nghĩ mà xem (b) Tại vì đâu em nói lời trách móc ? (a) Em cuộc đời khó nhọc (a) Lấy thơ buồn chắp cánh tâm bay Nếu gặp anh từ ngày ấy, đã say Đâu phải đến bây giờ Thơ mới tỏa (b) (b) ( Chạnh lòng – Viên Nguyệt Ái) Trong hai khổ thơ trên, hai dòng thơ khổ (dòng thơ thứ hai, thứ ), hai âm tiết cuối bắt vần với nhau, chúng có chức nối dòng Không dừng lại đó, âm tiết cuối khổ thơ cuối khổ thơ trên, bắt vần với âm tiết cuối dòng thơ khổ thơ Hiện tượng này, vần giống cầu bắc qua khúc sông để nối hai bên bờ lại với Giữa hai khổ thơ dễ có khoảng cách, bị rời rạc tượng hiệp vần Cách hiệp vần có chức nối hai khổ thơ với nhau, giúp trình tự khổ thơ liền mạch, thống với theo cấu trúc hoàn chỉnh Ý thơ tiếp nối, không bị ngắt quãng, đứt đoạn “Theo cách nói ngôn ngữ văn bản, vần có chức liên kết văn phương tiện liên kết văn chủ yếu tác phẩm thơ ca.” [31 Trong vần thơ đại, vốn cấu trúc cố định thể loaị thơ truyền thống vai trò vần lại quan trọng.Ở vần vắng mặt ta có cảm giác câu thơ trở nên rời rạc Và thơ có khổ “sợi dây” vần “cắt” đặn làm nhiều khổ ngắn thơ tự do, “sợi dây” kéo dài Vì vậy, trường hợp nói chức tổ chức đoạn thơ, thơ vần [33] Ví dụ: Con đường hôm Ngày xưa… Nó đẹp đẽ thơ mộng nữa, Rộng mênh mang cho đôi sải bước Được phiêu bồng tình yêu thương ( Con đường tình – Viên Nguyệt Ái) Chức nhấn mạnh ngừng nhịp “ Nhịp kết chuyển động nhịp nhàng, lặp lại đặn âm thơ” [ Hà Minh Đức, 36, 248] 2.2 “ Sự ngắt nhịp tiền đề tượng gieo vần Nhưng chiều khác, vần tác động trở lại nhịp Sự tác động biểu chỗ nhịp có hỗ trợ vần chỗ ngừng, chỗ ngắt trở nên dễ dàng hơn, lâu đậm Nói cách khác, nhiều trường hợp, vần có chức nhấn mạnh ngừng nhịp Trước hết xin nói chỗ ngừng nhịp cuối dòng gắn liền với vai trò loại vần chân Có thể nói cách không đáng tất vần chân có chức nhấn mạnh ngừng nhịp cuối dòng thơ ” [ Mai Ngọc Chừ, 39 – 40 ] Ví dụ: chỗ ngừng nhịp sau âm tiết “ anh – lanh” hai câu thơ: Người yêu em ! Em yêu anh ! Khẽ chạm tay chàng… mắt long lanh (Những phút yêu – VIÊN NGUYỆT ÁI) “Tác dụng nhấn mạnh ngừng nhịp vần, chí, có hiệu lực đến mức : Giả dụ dòng thơ có vần chân khổ không viết rời theo thông lệ mà lại viết gần văn xuôi tồn vần nhắc người ta phải ngừng, phải ngắt nhịp sau vần Chính hiệu ngữ âm vần tạo nên, số trường hợp, làm cho chỗ ngừng sau âm tiết – vần dễ nhận thấy chỗ ngừng ngữ điệu – cú pháp Như vần chức tổ chức, liên kết dòng lại thành khổ, thành đoạn mà có chức phân cách ranh giới dòng, nhấn mạnh nhịp Nói cách khác, vần có chức phân giới Vần tín hiệu báo điểm cuối cùng, điểm ngừng, điểm ngắt nhịp dòng thơ [Mai Ngọc Chừ , 40 – 41] Vần sức mạnh biểu đạt ý nghĩa “ Trong dòng thơ, từ tiếng mang vần nêu bật hẳn lên so với từ tiếng khác Về ngữ âm, từ mang vần mang trọng âm, tức nhấn mạnh so với từ bên cạnh Có thể coi đơn vị 2.3 tách khỏi lời nói bình thường để “ cộng hưởng”, để đối chiếu với đơn vị khác bắt vần với Từ mang vần, trở thành” tiêu điểm” thành điểm ngời sang dòng thơ Đây sở khác quan làm cho người đọc thơ , người ngâm thơ, chí người thưởng thức thơ hay ý đến từ, tiếng mang vần Và đứng vị trí đặc biệt cho nên, không tượng ngữ âm túy,trong nhiều trường hợp, nhà thơ tận dụng vần để làm tăng sức mạnh biểu đạt ý nghĩa cho câu thơ, thơ Thông thường, tiếng mang vần đọc nhấn mạnh từ khác Vì vậy, đặt từ , tiếng chứa lượng thông tin cao vào vị trí vần ý nghĩa lên rõ ý thức người nghe, người đọc” ( Mai Ngọc Chừ , 44 – 45 ) Dù yêu anh, Em có trái tim thủy chung Đến mức người đàn bà hóa đá Em không bao dung… Những mỏi mòn rệu rã, Hướng người mãi xa… Em gái ! Đừng khiến em ngây dại Vì yêu anh ! ( Nhức nhối – Viên Nguyệt Ái) Trong đoạn thơ thơ Nhức Ngối, tác giả VIÊN NGUYỆT ÁI sử dụng móc nối vần thơ với đặc biệt Việc xếp ba âm tiết “đá, rã, xa” hiệp với khiến câu thơ mang tâm trạng mỏi mệt, buồn bã khoảng cách hai người yêu ngày dài ra, người trai trở lại Tâm trạng thất vọng người thiếu nữ mong manh chờ đợi người yêu vô vọng thể sâu sắc đoạn thơ TÌNH HÌNH CỤ THỂ VỀ SỰ XUẤT HIỆN CỦA CÁC ÂM CHÍNH VÀ ÂM CUỐI Ở CÁC VẦN THƠ TRONG TẬP THƠ “HÔN THẦM TRONG MƠ” CỦA TÁC GIẢ VIÊN NGUYỆT ÁI Trong văn thơ Việt Nam, yếu tố điệu yếu tố có vai trò quan trọng hòa âm vần thơ, vậy, có nhiều tác giả nghiên cứu quy luật tình hình phân bố điệu thơ ca Trong bối cảnh ấy, xin phép đề cập tới phân bố điệu phần sau ( Các phân loại vần thơ dựa vào đường nét biến thiên điệu âm tiết mang vần), phần này, sâu vào tình hình sử dụng âm cuối âm trình bày phần trên, âm cuối âm có vai trò định đến hòa âm âm tiết chúng có quy luật phân bố chặt chẽ Tuy nhiên, âm vị khác lại có tần suất xuất không giống nhau, vậy, việc phân tích đánh giá tình hình phân bố âm vị vần thơ quan trọng Sau đây, để hiểu thêm phong cách hiệp vần thơ tình Viên Nguyệt Ái, phân tích tình hình xuất cụ thể âm vị xét nhóm khác II Sự phân bố âm vị nguyên âm làm âm tập thơ “ Hôn thầm mơ” tác giả Viên Nguyệt Ái Như trình bày phần trên, âm vị nguyên âm đóng vai trò vô quan trọng việc hiệp vần âm tiết Để hai, ba âm tiết gieo vần với nhau, chúng phải có quy luật liên kết chặt chẽ Đó ba quy luật: Đồng nhất, loại âm sắc bậc âm lượng Trong đó, đồng chiếm số lượng lớn nhất, chứng tỏ, âm vị đồng với có khả hiệp vần cao dễ thấy Khi hiệp vần với nhau, âm đồng phân bố phổ biến vần thơ với nhiều nhiều kiểu cấu trúc đa dạng như: ( a a – a),( – a a – ), (a b b a ), Trong tập thơ “Hôn thầm mơ” Viên Nguyệt Ái, với 68 thơ tình , tác giả sử dụng 691 cặp vần hiệp với dòng thơ, khổ thơ, đó, chủ yếu hiệp vần nguyên âm đồng ( cặp vần nguyên âm) có 520 cặp (chiếm 75.3 %) như: Tôi có tương lai Yêu thương khắp nẻo đường dài Con diều say gió mà vi vút Người thả dây diều khoan thai ( Yêu – VIÊN NGUYỆT ÁI) Anh chạm tay vào Trăng bước Hình em mượn Nguyệt hóa kiêu sa Trắng dáng ngọc nơi nhân Em chẳng trang đài hoa ( Thiên nữ tiên – VIÊN NGUYỆT ÁI) Bên cạnh đó, hiệp vần nguyên âm âm sắc thấp , nguyên âm âm sắc hiệp vần với theo quy luật định Tỉ lệ hiệp vần nguyên âm âm sắc 96 cặp ( chiếm 13.9 %) Ví dụ: Hai nguyên âm trầm / ɔ – o/ Phải anh bớt cô liêu, Thỏa niềm riêng cho nỗi lòng xa vọng ? Tình đơn phương… Ta ! Đừng ước mộng, Lý trí dặn lòng cố gắng, gượng mà quên ( Giao tình – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Cuối cùng, nguyên âm âm lượng có tỉ lệ hiệp vần với thấp nhất, có 57 cặp , tương đương với 8.24% Ví dụ: Hai nguyên âm bậc âm lượng lớn / ɛ- ɔ/ hai nguyên âm bậc âm lượng trung bình / e – ἕ/ Anh vẽ tranh hay anh vẽ em ? /ɛ / Sao gần lời anh nói: /ɔ / “Hình ảnh em đâu anh thấy !” /ɤˇ/ Như em cạnh bên /e / ( Nguyện… – VIÊN NGUYỆT ÁI) Số tỉ lệ lại cặp thơ hiệp vần với có nguyên âm không âm sắc không âm lượng hiệp vần với Đó trường hợp ngoại lệ, nhiên, tỉ lệ xảy thơ VIên Nguyệt Ái Ví dụ: Có điều đáng sợ đâu anh ? /a/ Chỉ bên anh, em thấy bình yên /ie/ Chỉ bên em, anh đẹp ! (Lời nàng thơ – VIÊN NGUYỆT ÁI) Xét trường hợp này, âm vị /a/ thuộc âm sắc trầm ( hay cụ thể trầm vừa), âm vị /ie/ lại thuộc âm sắc bổng Nên, hai âm vị không âm sắc Đồng thời, xét mặt âm lượng, âm vị / a/ có âm lượng cực lớn, âm vị /ie/ lại có âm lượng lớn vừa nên, kết luận, hai âm vị đồng mặt âm lượng 10 Thứ nhất, xét đặc trưng âm sắc, nhóm cố định nhóm không cố định, chưa cần khảo sát, thấy tương quan chênh lệch lớn số lượng nguyên âm hai nhóm này, nguyên âm đôi /-ie, -uo, -шɤ/ thuộc nhóm nguyên âm không cố định nguyên âm lại (/ -i, -ш, -u, -o,-e, -ɤ,- ɤˇ,-ɛ, -ἕ, a, -ă, -ɔ, – ɔˇ/ ) thuộc nhóm nguyên âm cố định Có 592 cặp âm tiết hiệp vần với sử dụng nguyên âm thuộc nhóm cố định ( chiếm 85.7% ) Chỉ có 99 cặp âm tiết hiệp vần sử dụng ba nguyên âm đôi nhóm nguyên âm không cố định, ( chiếm 14.3 %) Nếu xét mức độ sử dụng nguyên âm theo đặc trưng âm sắc âm tiết hiệp vần theo ba nhóm: Các nguyên âm bổng ( hàng trước), nguyên âm trầm vừa trung hòa, nguyên âm cực trầm ( sau, tròn môi) thu kết sau: Nhóm nguyên âm trầm vừa trung hòa ( bao gồm : /-ш, -ɤ,- ɤˇ, -a, -ă, -шɤ ) ,các nguyên âm nhóm nguyên âm trầm vừa ( trung hòa) có mức độ sử dụng hiệp vần cặp âm tiết nhiều nhất, có 393 cặp âm tiết sử dụng nguyên âm thuộc nhóm này, chiếm 56.9%, Các nguyên âm bổng ( nguyên âm hàng trước) bao gồm nguyên âm /-i,-e,-ɛ, -ἕ, -ie/ có số lượng lớn thứ hai ba nhóm, có 183 cặp âm tiết sử dụng nguyên âm để hiệp vần, chiếm 26.5 % Nhóm nguyên âm cực trầm ( sau, tròn môi) bao gồm nguyên âm / -u, -o, -ɔ, -ɔˇ, -uo/ có số lượng nguyên âm sử dụng thấp nhất, có 115 cặp âm tiết, chiếm 16.6% Như vậy, dựa vào kết khảo sát phía trên, nhận thấy nguyên âm trầm vừa hay trung hòa dẫn đầu tỉ lệ mức độ hiệp vần tập thơ “ hôn thầm mơ “ Viên Nguyệt Ái Và so với hai hàng âm sắc cực đoan nguyên âm trầm vừa ( trung hòa ) tham gia tích cực vào việc tạo lập vần thơ hai hình thức đồng loại âm sắc Thứ hai, xét đặc trưng âm lượng, giới hạn nghiên cứu số lượng nguyên âm sử dụng ba nhóm: Nhóm nguyên âm có âm lượng nhỏ :/ -i, -ш, – u/ ; Nhóm nguyên âm có âm lượng lớn vừa : / -o, -e, -ɤ, – ɤˇ, -ie, -uo, -шɤ/ ; Nhóm nguyên âm có âm lượng lớn : /-ɛ, -ἕ, a, -ă, -ɔ, – ɔˇ/ Trong đó, nhóm nguyên âm có âm lượng lớn vừa có mức độ tần số nguyên âm sử dụng cặp âm tiết hiệp vần cao nhất, có 352 cặp âm tiết, (chiếm 50.9 % ); Có số lượng nguyên âm sử dụng lớn thứ hai nhóm nguyên âm có âm 12 lượng lớn với 254 cặp âm tiết,( chiếm 36.8 % ) nhóm có số lượng nguyên âm sử dụng cặp âm tiết hiệp vần thấp nguyên âm có âm lượng nhỏ, có 85 cặp, (chiếm 12.3%) Trong số nguyên âm bậc âm lượng hiệp vần với phổ biến nguyên âm có âm lượng lớn vừa (âm lượng trung bình) Sự phân bố âm vị phụ âm cuối thơ Viên Nguyệt Ái Trong tập thơ “Hôn thầm mơ” Viên Nguyệt Ái, phụ âm cuối âm tiết có vai trò vô quan trọng, có chức chủ yếu kết thúc âm tiết với nguyên âm chính, định hòa âm vần thơ Sự phân bố sử dụng phụ âm cuối mà đa dạng, thay đổi linh hoạt, tạo nên nhiều điểm mới, nút nhấn cho vần thơ Để sáng tỏ điều này, sâu khảo sát tình hình phân bố xuất phụ âm cuối thơ Viên Nguyệt Ái xét theo tính chất ồn tính vang Trong 68 thơ tình Viên Nguyệt Ái, tác giả sử dụng 63 cặp phụ âm có tính chất ồn ( phụ âm /p, t, k/, ( chiếm 13.9% ) Ví dụ: Em bất ngờ tuôn dạt những vần thơ Tay không kịp viết lời thay cảm xúc” Em biết không ? Anh bên em lúc Mãi đời với Nguyệt Ái yêu thương … Em sống với trái tim hồng xây xước Cớ đâu anh yêu hoài cho ? Không nản lòng ngỡ đơn phương ? … ( Giao tình – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Trong đó, số lượng phụ âm cuối vang lại có số lượng đáng kể, có 389 cặp phụ âm ồn, ( chiếm 86.1% ) Trong đó, phụ âm cuối vang có tính chất mũi 227 cặp,( chiếm 50.2% ) , phụ âm cuối vang, tính mũi có 162 cặp, ( chiếm 35.8% ) Một số câu thơ có chứa phụ âm cuối vang có tính chất mũi: Em anh dù thân gầy, phận mảnh Là giọng nói đầu nguồn thở vây quanh Là nhịp bước đêm hiu quạnh triền miên… Ở tim anh đến không ngờ… sâu lắng 13 Em có biết giấc ngủ anh trống vắng ? Bởi nhớ em khát tự ( Giao tình – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Một số câu thơ có chứa phụ âm vang tính chất mũi: Em nhớ anh… Nhớ anh nhiều ! Kìm nén lòng vất vả Em nhận em chót yêu Cố quên anh lại thêm trăn trở ( Làm để dừng yêu – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Xét yếu tố kết thúc, phụ âm cuối vang mũi / m, n, ŋ / tham gia tạo nên nhiều âm tiết nhất, phụ âm vô / p, t , k / Đó lí mà thơ Viên Nguyệt Ái nói riêng thơ Việt Nam nói chung, vần thơ, phụ âm cuối vang mũi hay sử dụng để tạo nên vần phụ âm vô Anh trao em tưởng chừng định mệnh Hay kiếp trước phận đôi thề nguyện… Chìa khóa mở lối mênh mang ? Không có em, nghĩ miên man (Giao tình – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Bên cạnh đó, theo phân tích, thấy rằng, thơ tập thơ “ Hôn thầm trọng mơ” Viên Nguyệt Ái chủ yếu sử dụng quy luật hiệp vần có đồng âm cuối ( phụ âm, bán nguyên âm âm vị zêrô) hai âm tiết hiệp vần Hầu như, phải 80% vần thơ hiệp vần với đồng phụ âm cuối, bao gồm phụ âm, bán nguyên âm âm vị zero Ví dụ: Em nói, cười Đừng chê em nhé… Xuân trôi Em thân liễu gầy gió Thanh mảnh mong chờ chút tinh khôi ( Em – VIÊN NGUYỆT ÁI) Các phụ âm cuối không đồng hoàn toàn mà có nét tương đồng với đặc trưng mũi, không mũi, vô thường hiệp vần với thơ Viên Nguyệt Ái Chỉ chiếm số lượng nhỏ Tuy nhiên, trường hợp hiệp vần có phụ âm cuối tương đồng với số đặc điểm thơ tình Viên Nguyệt Ái lại không nhàm chán, trái lại 14 có số câu thơ “đắt” giá trị nội dung lẫn nghệ thuật Và theo khảo sát, thấy rằng, phần lớn phụ âm cuối có cấu âm gần dễ bắt vần với : Hai phụ âm cuối / n –ŋ/ Đừng tránh nhìn em Tháng bừng lên Mặt nóng (Hồn nhiên – VIÊN NGUYỆT ÁI) Bao đến mùa xuân Cho em gửi – hôn – thầm – – mơ ( Vô Đề II – VIÊN NGUYỆT ÁI) Hai phụ âm cuối / n – m/ Bóng hình anh che chở tình buồn Em muốn buông tay rồi… Khi ân vời vợi (Nhức nhối – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Hai phụ âm cuối / t –k/ Cảm ơn Đấng Tối Cao an bài, đặt Cho sau hai năm thất lạc (Nhận tình anh – VIÊN NGUYỆT ÁI) Nhìn chung, với cách hiệp vần này, phụ âm cuối không đồng kết hợp với có chức hòa âm mà tạo nên khác biệt, tránh lặp vần cho câu thơ Chính vậy, với chức tạo mặt đồng nhất, tạo hòa âm, yếu tố điệu, âm cuối âm giữ vai trò chủ yếu, định hiệp vần âm tiết Điều cắt nghĩa vai trò yếu tố kết hợp chặt chẽ chúng Tiếng Việt III KHẢO SÁT VỀ TÌNH HÌNH PHÂN LOẠI VẦN TRONG TẬP THƠ “HÔN THẦM TRONG MƠ” CỦA TÁC GIẢ VIÊN NGUYỆT ÁI 15 Theo quan điểm Mai Ngọc Chừ thể “ Vần thơ Việt Nam ánh sáng ngôn ngữ học” NXb Văn hóa Thông tin xuất năm 2005 quan điểm nhiều nhà ngôn ngữ học Việt Nam cho “ Vần hòa âm, cộng hưởng theo quy luật ngữ âm định hai từ hai âm tiết hay cuối dòng thơ thực chức định liên kết dòng thơm gợi, tả, nhấn mạnh ngừng nhịp” Và có ba cách phân loại vần Tuy nhiên, theo nghiên cứu, nhận thấy cách phân loại dựa vào đường nét biến thiên điệu âm tiết mang vần nằm bao quát cách phân loại dựa vào mức độ hòa âm hai âm tiết bắt vần với Vậy nên, nghiên cứu nghiên cứu phân loại dựa vào vị trí tiếng gieo vần dòng thơ, khổ thơ ( với cách phân loại này, ta thu hai loại vần vần lưng vần chân ) phân loại dựa vào mức độ hòa âm hai âm tiết bắt vần với ( Ở cách phân loại này, ta thu ba loại vần vần chính, vần thông, vần ép ) thơ tình tập thơ “Hôn thầm mơ” Viên Nguyệt Ái Phân loại dựa vào vị trí tiếng gieo vần dòng thơ, khổ thơ Cách phân loại vần dựa vào tiêu chí vị trí tiếng gieo vần dòng thơ, khổ thơ thể dễ hiểu Có lẽ, nhà tri thức nghiên cứu thơ hiểu cách phân loại mà nhận đâu vần lưng, đâu vần chân, dựa vào trực quan ngôn ngữ học Vần chân tiếng gieo vần nằm cuối dòng thơ, khổ thơ Vần lưng vần có tiếng gieo vần nằm dòng thơ, khổ thơ Thông thường, thể loại thơ truyền thống, tiếng gieo vần phải tuân theo quy luật chặt chẽ nên số lượng vần lưng vần chân khổ thơ cố định Trong đó, thơ tự việc sử dụng vần lưng, vần chân không theo quy luật bắt buộc Chính vậy, thơ Viên Nguyệt Ái vần lưng sử dụng ít, vị trí tiếng gieo vần dòng thơ thường vị trí cuối dòng thơ Tức vần chân Ví dụ: Mỗi ngày anh họa dáng em xinh, Vẽ đến mênh mang bóng hình Hư hư thực thực chàng đưa bút… Cảnh đẹp giao hòa theo linh ( Thiên nữ tiên – VIÊN NGUYỆT ÁI ) 16 Trong tập thơ “Hôn thầm mơ” Viên Nguyệt Ái, với 68 thơ tình, cô sử dụng 666 cặp vần chân hiệp vần thơ mình, chiếm tỉ lệ gần tối đa thơ ( chiếm 96.4% so với tổng loại vần phân loại dựa tiêu trí vị trí tiếng ) Trong đó, có 25 cặp vần lưng ( chiếm 3.6%) phân bố thưa thớt, nhỏ lẻ số thơ mang nét truyền thống Đang đâu, Lam Sơn ! Hình anh chập chờn em ? Cất lại mở xem Quanh quẩn lại, em thèm gặp anh ! Ước nỗi nhớ qua nhanh Để em trở thành ngô nghê … ( Rối – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Trong thơ “Rối” Viên Nguyệt Ái, thấy rằng, dòng bát thơ gồm có hai tiếng hai vị trí khác nhau, tiếng vị trí thứ sáu câu, tiếng vị trí thứ tám câu thơ Như vậy, thơ, ta thấy vòng tuần hòa, tiếng thứ tám câu bát hiệp vầ lần lươyj với tiếng vị trí thứ sáu câu lục tiếng vị trí thứ câu bát Như vậy, thơ lục bát thơ Viên Nguyệt Ái, cặp vần gồm ba tiếng ba dòng thơ liền nhau, tiếng hiệp vần theo cấu trúc cố định, khó thay đổi Tuy nhiên, “ít ỏi” lại không mong manh, trái lại, sức sống vần thơ lại mạnh mẽ Những dòng thơ có vần lưng thơ Viên Nguyệt Ái thường “lạ”, lạ hình thức cấu trúc, lạ cách gieo vần, lạ cách biểu đạt nội dung Nhưng tất có giá trị nhấn mạnh, làm tăng sắc thái biểu đạt cho câu thơ, khổ thơ Ví dụ như: Em khóc anh suốt đời Anh đừng đến bên em mà thấy… Trái tim em hao gầy tưởng nhớ… Bóng hình anh che chở tình buồn Em muốn buông tay rồi… Khi ân vời vợi Sao anh trở Người !?? ( Nhức nhối – VIÊN NGUYỆT ÁI ) 17 Ở khổ thơ trên, có hai cặp câu hiệp vần với vần chân Ở cặp câu thứ nhât, từ vị trí số tám câu hiệp với vần vị trí số bảy ( câu chín chữ ) câu Và cặp thứ hai từ vị trí số tám câu hiệp với từ vị trí số ba ( câu năm chữ) phía ( Chúng in đậm cặp từ hiệp vần ) Như vậy, xét cấu trúc cặp hiệp vần, thấy điểm mới,các cặp vần câu không phân bố vị trí cố dịnh thể thơ truyền thống, số từ câu có thay đổi linh hoạt Xét ba câu thơ phía ( sử dụng cách hiệp vần chân) hiểu hết giá trị nội dung hình thức mà tác giả gửi gắm Một lần nữa, số từ câu thơ lại có thay đổi, hai câu năm chữ nỗi kết với nhau, câu năm chữ thứ lại hiệp vần với từ thứ hai câu hai chữ cuối Không vần thơ mà nhịp thơ thay đổi Câu thơ nhiều lúc đứt quãng, không nội câu thơ mà câu thơ có thay đổi Giọng thơ lên xuống, lúc thăng, lúc trầm tâm trạng nhân vật trữ tình Tình yêu mãnh liệt cô gái thơ dành cho người yêu ngày sầu úa, héo mòn đợi chẳng thấy người yêu trở Cho đến cô dường tuyệt vọng, hao gầy tình yêu mong manh mình, bóng hình chàng trai lại xuất khiến tâm trạng cô gái rối bời, yêu thương lại đau khổ dằn vặt nhiêu Cụm từ “Người ơi” câu thơ kết thúc mang ý nghĩa nhấn mạnh, hình ảnh biểu tượng, tiếng gọi mềm yếu gần tuyệt vọng cô, đến cuối tình cảm không dành cho khác người mà cô mong đợi, người mà cô yêu thương Có thể thấy, với cách cấu trúc thơ phá cách, không theo quy luật cổ điển, Viên Nguyệt Ái mang đến cho người đọc trải nghiệm cảm xúc lạ, rất thân quen tình cảm thật tình yêu đôi lứa mà trải qua Thương rồi…Người yêu em Ánh mắt, bờ môi…sao dịu dàng đến ? Em làm sao… Làm có thể… Nói thẳng lời dâu bể chia ly !? Tại đâu em phải !? Rời xa anh tìm nơi xứ lạ ( tình rẽ -VIÊN NGUYỆT ÁI ) Trong khổ thơ này, câu thơ cuối khổ liên kết với câu thơ khổ thơ hai cặp vần, cặp vần lưng “dâu – đâu”, cặp vần chân 18 “ly –đi” Việc kết hợp không giúp cho hai cặp vần có chức nối khổ thơ với mà giúp liên kiết bề chặt cấu trúc khổ thơ thể gợi tả cảm xúc đau khổ, luyến tiếc nhân vật trữ tình cách sâu sắc trước thời khắc chia ly lứa đôi Tóm lại, dù cách phân loại hay liên kết vần theo vần lưng hay vần chân, câu thơ, khổ thơ đạt hiệu riêng Chính vậy, tùy theo mục đích biểu đạt, nhà thơ có phong cách gieo vần phù hợp với ý thơ cảm xúc cụ thể nhân vật trữ tình Phân loại dựa vào mức độ hòa âm hai âm tiết bắt vần với Về cách phân loại vần dựa vào mức độ hòa âm hai âm tiết hiệp vần với nhau, sách báo truyền thống ta thường chia làm ba loại vần: vần chính, vần thông, vần ép Mức độ hòa âm khác cặp vần, mặt phụ thuộc vào phối hợp thành phần, khác phụ thuộc vào thân phân bố thành phần cụ thể Và thành phần khác có vai trò khác việc tạo hòa âm Sau đây, dựa vào mức độ hòa âm hai âm tiết bắt vần với để tìm hiểu khảo sát tình hình sử dụng loại vần chính, vần thông vần ép Vần Theo “Vần thơ Việt Nam ánh sáng Ngôn ngữ học” Mai Ngọc Chừ, xét mặt hòa âm, vần vần đạt hiệu cao so với vần lại., đó, đòi hỏi hai âm tiết hiệp vần với phải có đồng phần âm tiết, tức phải đồng thành phần chủ yếu tạo hòa âm Dựa vào tri thức đó, khảo sát vần thơ tập “Hôn thầm mơ” dây số kết thu 2.1 Trong tập thơ “ Hôn thầm mơ” Viên Nguyệt Ái, cô sử dụng số lượng lớn vần chính, với 616 cặp vần chính, chiếm 89.1% Một số vần thơ cụ thể là: Em biết yêu anh tuyệt Nhưng liệu có bất diệt không anh ? Khi đời em mong manh ? Khi đời anh thoát ? (Chưa thỏa lòng yêu – VIÊN NGUYỆT ÁI ) 19 Anh mang cho em tình ngất ngây Thứ hương vị làm tim em say đắm Nhưng lòng em tủi ! Dẫu yêu em sợ trăm bề ( Tủi – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Trong hai khổ thơ trên, thấy, phần lớn thơ Viên Nguyệt Ái vần đề đồng đặc trưng tuyền điệu điệu, đồng toàn phần vần ( bao gồm thành phần âm cuối thành phần âm chính) khác phụ âm đầu Đây trường hợp vần phổ biến thơ Viên Nguyệt Ái, trường hợp lại có số lượng tình hình phân bố dày đặc vần thông vần ép Vần thông Nếu không ý quan sát cẩn thận, với việc hạn chế kiến thức vần thơ Việt nam, đến nhầm lẫn vần thông vần Vậy vần thông ? Vần thông hiểu nôm na vần có điệu cặp vần đồng hoàn toàn, đồng nhấ đặc trưng tuyền điệu Âm cuối hai âm tiết hiệp vần đồng hoàn toàn, đồng đặc trưng vang, đồng đặc trưng vô Còn âm cặp vần đồng đặc trưng âm sắc, đồng đặc trưng âm lượng Với cách hiểu này, áp dụng cho việc phân tích thống kê vần thơ tập thơ “Hôn thầm mơ”, thống kê 64 cặp vần thông ( chiếm 9.7% ) suốt tập thơ Ví dụ: 2.2 Em hiểu mà ! Anh vây quanh Sưởi tim em nguồn thở nóng Đừng hỏi em điều chống chếnh Anh nguyện chân tình chung thủy với nàng Thơ ( Giao tình –VIÊN NGUYỆT ÁI ) Tháng bừng lên Mặt nóng Mắt anh đẹp ! Trắc ẩn nhìn em ( Hồn nhiên – VIÊN NGUYỆT ÁI ) 20 Ở khổ thơ đầu, hai âm tiết “ nóng – chếnh” khác phụ âm đầu, điệu cặp vần đồng với nhau, bên cạnh đó, hai âm vị / -ɔ , -e / âm lượng lớn, phụ âm cuối âm tiết đồng đặc trưng vang nên hai âm tiết “nóng – chếnh” dựa theo mức độ hòa âm vần thông Ở khổ thơ thứ hai tương tự khổ thơ thứ nhất, nguyên âm chính, hai âm vị / -ɔ , ă / nhóm âm lượng lớn Như vậy, cặp vần thông mức độ hòa âm không cao cặp vần chính, có vai trò quan trọng hòa âm liên kết dòng thơ, khổ thơ với Vần ép Cũng vần thông, vần ép chưa xác định cách rõ ràng, nhiên, “Vần thơ Việt Nam ánh sáng ngôn ngữ học”, Mai Ngọc Chừ đưa số quan điểm cụ thể vần ép, là: Thanh điệu âm cuối phải phân bố hoàn toàn giống vần thông, nghĩa phải đồng hoàn toàn đồng đặc trưng ngữ âm định ( Đặc trưng tuyền điệu điệu, đặc trưng vang ( mũi ) vô phụ âm cuối ) Nguyên âm làm âm hai âm tiết hiệp vần với vừa không đồng đặc trưng âm sắc vừa không đồng đặc trưng âm lượng, nghĩa ràng buộc ngữ âm vốn có loại vần thông Cụ thể là: 2.3 Em lặng thầm niềm riêng mơ mộng Tác phẩm hoàn thành, em tặng riêng anh ! ( Vẽ lại tình yêu – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Anh tặng em đồng hồ Thời Gian, Cho em chỉnh theo ý mình, em thích Khi em buồn, trôi khoảnh khắc Khi em vui, đọng lắng đến lâu dài ( Nhận tình anh – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Trong hai khổ thơ này, hai cặp vần “ mộng – tặng “ “ thích – khắc” có âm cuối điệu đồng đặc trưng ngữ âm định,cùng đặc trưng tuyền điệu điệu cặp phụ âm cuối khổ thơ thứ nhất, đặc trưng vang ( mũi ) cặp phụ âm cuối khổ thơ thứ hai âm vị / -k / có đặc trưng vô vị trí cấu âm mặt lưỡi Về vấn đề âm chính, hai khổ thơ 21 này, hai cặp âm vị làm nguyên âm không đồng dặc trưng âm sắc lẫn đặc trưng âm lượng Khảo sát toàn tập thơ “ Hôn thầm mơ” Viên Nguyệt Ái, có 11 cặp vần ép ( chiếm 1.6% ) Như vậy, tính chất vai trò hòa âm vần ép hạn chế hai loại vần vần thông, đồng thời, phát âm cặp vần ép gượng ép, vậy, việc sử dụng cặp vần ép thơ Viên Nguyệt Ái điều dễ hiểu Tuy nhiên, mà vai trò vần ép bị hạn chế tới mức tối thiểu, mà mặt khác, vần ép kiểu vần đặc biệt có chức liên kết, ràng buộc hòa âm định Hầu thơ ca đại, tình hình phân bố âm âm cuối theo hướng làm tăng thêm trường hợp đồng đặc trưng ngữ âm cặp âm cặp âm cuối trường hợp nới rộng quy luật phân bố hai thành phần này, làm cho tỉ lệ vần thông vần ép nâng lên, vần cách tương ứng lại giảm Ví dụ thơ Chế Lan Viên, tỉ lệ vần thông vần ép có phần tăng so với tục ngữ, ca dao Tuy nhiên, khác với tác giả đại khác, Thơ Viên Nguyệt Ái có nhiều nét mới, phá cách phong cách thơ cô gần gũi với thơ cổ điển, vần luật thơ cô có nhiều nét tương đồng với vần luật ca dao, dân ca Nghĩa hạn chế tối đa tỷ lệ vần ép phát huy mức cao tỷ lệ vần Ca dao Viên Nguyệt Ái Chế Lan Viên Vần 77.65% 89.1% 40.07% Vần thông 20.85% 9.7% 53.49% Vần ép 1.50% 1.6% 6.23% Ngoài ra, qua khảo sát, thu kết quả, có 386 cặp vần ( chiếm 55.9% ), có 254 cặp vần trắc ( chiếm 36.8% ) lại 51 cặp vần vừa – vừa trắc hiệp với ( chiếm 7.3% ) Ví dụ: Các cặp vần bằng: Mặc đời phong ba bão táp Em vững lòng yêu son sắt trăm năm 22 Tình đôi ta viên mãn Trăng rằm Anh có muốn em hoài trọn kiếp !? ( Anh ! – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Các cặp vần trắc: Bao lần anh hỏi: “Em ? Làm anh say, làm anh không tỉnh, Em làm anh bồi hồi theo cảm tính Khắc khoải chờ… Dẫu vần Thơ” ( Giữ em ! – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Các cặp vần – trắc: Sao anh lại trở về… Khi em ngưng chờ đợi !? Ôm chặt em nương tựa rã rời Em phải làm để lệ rơi !? ( Nhức nhối – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Như vậy,mức độ sử dụng loại vần bằng, vần trắc kết hợp vần – vần trắc với chênh lệch lớn Mặt khác, cách hiệp vần dựa đường nét biến thiên điệu âm tiết mang vần đơn giản, dễ hiểu phức tạp, giúp người đọc dễ xác định loại vần dựa theo mục đích hướng nghiên cứu khác Tùy vào ý định riêng mình, tác giả có cách kết hợp vần bằng, vần trắc hay cặp vần – trắc phù hợp để tăng sức mạnh biểu đạt cho câu thơ, khổ thơ PHẦN KẾT LUẬN Trong thơ ca, vần thơ có vai trò vô quan trọng Và vần tồn tại, liên kết dòng thơ, khổ thơ với đó, vần thơ trở nghĩa Vần hòa âm, cộng hưởng theo quy luật ngữ âm định hai từ hai âm tiết hay cuối dòng thơ thực chức định liên kết dòng thơ, gợi, tả, nhấn mạnh ngừng nhịp cho câu thơ Khi đặt từ , tiếng có lượng thông tin cao vào vị trí vần ý nghĩa lên rõ ý thức người nghe, người đọc Ví dụ cách gieo vần đoạn thơ giúp người đọc cảm nhận rõ ràng tâm trạng hoang mang, rối bời, tuyệt vọng người thiếu nữ mỏi mòn đợi chờ người yêu không tia hi vọng 23 Dù yêu anh, Em có trái tim thủy chung Đến mức người đàn bà hóa đá Em không bao dung… Những mỏi mòn rệu rã, Hướng người mãi xa… Em gái ! Đừng khiến em ngây dại Vì yêu anh ! … Bóng hình anh che chở tình buồn Em muốn buông tay rồi… Khi ân vời vợi Sao anh trở Người !?? ( Nhức nhối – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Trong dòng thơ, từ mang vần nêu bật hẳn lên so với từ tiếng lại Có thể ví từ mang vần “điểm sáng” làm bật dòng thơ, tiêu điểm để người đọc thơ, người ngâm thơ dùng để nhận biết, đối chiếu so sánh với từ mà hiệp vần đối chiếu với từ khác không mang vần để từ thấy hay, đẹp hình thức nghệ thuật lẫn giá trị nội dung mà thơ mang lại Thậm chí, có nhiều trường hợp, nhà thơ sử dụng từ “đắt” làm tăng giá trị biểu đạt ý nghĩa cho câu thơ Thậm chí, thơ Viên Nguyệt Ái, có nhiều trường hợp gieo vần lạ, câu thơ vừa tồn vần chân, vừa tồn vần lưng, cặp vần có chức hòa âm dòng thơ mà có chức liên kết khổ thơ Em lo mắc sợi tơ vương Cứ bâng khuâng hai chiều suy nghĩ Em mâu thuẫn yêu tri kỷ Anh nơi có hiểu không anh ? ( Làm để dừng yêu – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Em làm sao… Làm có thể… Nói thẳng lời dâu bể chia ly !? 24 Tại đâu em phải !? Rời xa anh tìm nơi xứ lạ ( Tình rẽ – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Thơ ca Việt Nam vốn đa dạng giàu sắc thái biểu cảm, nhiên tác giả lại có phong cách riêng Vậy nên, phong cách làm thơ Viên Nguyệt Ái không ngoại lệ, với giọng thơ mềm mại da diết,cùng với phong cách hiệp vần đặc sắc, có nhiều điểm lạ, cô mang đến cho người đọc tâm tư, tình cảm, thúc, đồng cảm với nỗi niềm nhân vật trữ tình thơ Sự phân bố tần suất sử dụng loại vần tập thơ “ Hôn thầm mơ” có chênh lệch lớn mức độ sử dụng, kết hợp khác tạo nét riêng cho vần thơ, khiến cho vần thơ cô vừa mang phong cách nhẹ nhàng, kìm nén thơ ca truyền thống, vừa có phá cách mẻ, đợt thoát xác không hình thức bên thơ mà sâu bên trong, từ tâm tư nhân vật trữ tình bộc lộ nhờ phong cách hiệp vần mẻ, phá cách Qua việc khảo sát cách hiệp vần thơ Viên Nguyệt Ái, thấy hay, đẹp vai trò quan trọng vần thơ Việt Nam nói chung thơ Viên Nguyệt Ái nói riêng Hi vọng, sau công trình nghiên cứu này, có thêm nhiều điều kiện tri thức để tìm hiểu sâu không vần thơ mà nhịp thơ, cấu trúc câu thơ đại nói chung thơ viên Nguyệt Ái nói riêng, từ đó, mang đến cho độc giả tri thức thơ ca Việt Nam đại Góp phần vào việc dạy, học nghiên cứu tìm hiểu thơ ca Việt Nam thời đại 25 TÀI LIỆU THAM KHẢO Mai Ngọc Chừ, Vần thơ Việt nam ánh sáng ngôn ngữ học, NXB Văn hóa thông tin, 2005 Mai Ngọc Chừ, Thơ ca Phan Bội Châu: thể vần, “ Tạp chí khoa học” ( Khoa học xã hội) , Trường đại học Tổng Hợp Hà Nội, số 3, 1989 Mai Ngọc Chừ, Bước đầu tìm hiểu hoạt động điệu Tiếng Việt vài thể loại văn học, “Những vấn đề ngôn ngữ học” ( Kỷ yếu hội nghị khoa học năm 1980 ), Trường đại học Tổng Hợp Hà Nội ấn hành, 1982 Mai Ngọc Chừ, Bước đầu tìm hiểu biện pháp làm tăng thêm sức mạnh biểu đạt ý nghĩa vần thơ Việt Nam, tạp chí Văn học”, số – 1986 Mai Ngọc Chừ, Thanh điệu Tiến Việt tròn vành rõ chữ” tiếng hát dân tộc, “ Thông tin khoa học trường đại học Tổng hợp Hà Nội Chuyên san Ngôn Ngữ học”, số 5, 1982 Mai Ngọc Chừ, Các nhân tố quy định phát triển vần đường phát triển vần thơ Việt Nam, “ Tạp chí khoa học”, ( Khoa học xã hội), Trường Đại học Tổng Hợp Hà Nội, số 1, 1986 Đoàn Thiện Thuật, Ngữ âm Tiếng Việt, NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội Nguyễn Hữu Đạt, Phong cách học Tiếng Việt, NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội Hoàng Phê, Về vấn đề giữ gìn sáng Tiếng Việt đại, “Nghiên cứu ngôn ngữ học”, NXB Khoa học xã hội, H., 1968 10 Lê Anh Hiền, Vần thơ thơ Việt Nam, “ Ngôn ngữ”, số 4, 1973 26 […]… loại vần là vần lưng và vần chân ) và phân loại dựa vào mức độ hòa âm giữa hai âm tiết bắt vần với nhau ( Ở cách phân loại này, ta thu được ba loại vần là vần chính, vần thông, vần ép ) ở các bài thơ tình trong tập thơ “Hôn thầm trong mơ của Viên Nguyệt Ái Phân loại dựa vào vị trí của tiếng gieo vần ở trong dòng thơ, khổ thơ Cách phân loại vần dựa vào tiêu chí vị trí của tiếng gieo vần ở trong dòng thơ, … theo ái linh ( Thiên nữ tiên – VIÊN NGUYỆT ÁI ) 16 Trong tập thơ “Hôn thầm trong mơ của Viên Nguyệt Ái, với 68 bài thơ tình, cô đã sử dụng 666 cặp vần chân khi hiệp vần trong thơ của mình, chiếm tỉ lệ gần như tối đa trong thơ ( chiếm 96.4% so với tổng các loại vần phân loại dựa trên tiêu trí vị trí của tiếng ) Trong khi đó, chỉ có 25 cặp vần lưng ( chiếm 3.6%) được phân bố thưa thớt, nhỏ lẻ trong. .. nét riêng cho vần thơ, khiến cho vần thơ của cô vừa mang phong cách nhẹ nhàng, kìm nén của thơ ca truyền thống, vừa có những phá cách mới mẻ, những đợt thoát xác không chỉ ở hình thức bên ngoài của bài thơ mà còn ở sâu bên trong, ngay từ chính tâm tư của nhân vật trữ tình đã được bộc lộ nhờ phong cách hiệp vần mới mẻ, phá cách Qua việc khảo sát về cách hiệp vần trong thơ của Viên Nguyệt Ái, chúng tôi… giảm đi Ví dụ như trong thơ của Chế Lan Viên, tỉ lệ vần thông và vần ép có phần được tăng hơn so với tục ngữ, ca dao Tuy nhiên, khác với các tác giả hiện đại khác, mặc dù trong Thơ của Viên Nguyệt Ái có nhiều nét mới, phá cách nhưng phong cách thơ của cô vẫn rất gần gũi với thơ cổ điển, vần luật trong thơ cô vẫn có nhiều nét tương đồng với vần luật của ca dao, dân ca Nghĩa là hạn chế tối đa tỷ lệ vần. .. lặp vần cho câu thơ Chính vì vậy, với chức năng tạo ra mặt đồng nhất, tạo ra sự hòa âm, các yếu tố thanh điệu, âm cuối và âm chính giữ vai trò chủ yếu, quyết định sự hiệp vần của âm tiết Điều này có thể cắt nghĩa bằng vai trò của các yếu tố đó và sự kết hợp rất chặt chẽ của chúng trong Tiếng Việt III KHẢO SÁT VỀ TÌNH HÌNH PHÂN LOẠI VẦN TRONG TẬP THƠ “HÔN THẦM TRONG MƠ” CỦA TÁC GIẢ VIÊN NGUYỆT ÁI 15… đồng nhất ở phần cơ bản của âm tiết, tức là phải đồng nhất những thành phần chủ yếu tạo ra sự hòa âm Dựa vào những tri thức đó, chúng tôi đã khảo sát những vần thơ trong tập “Hôn thầm trong mơ và dưới dây là một số kết quả thu được 2.1 Trong tập thơ “ Hôn thầm trong mơ của Viên Nguyệt Ái, cô đã sử dụng một số lượng lớn vần chính, với 616 cặp vần chính, chiếm 89.1% Một số vần thơ cụ thể là: Em vẫn… được những cái hay, cái đẹp và vai trò quan trọng của vần thơ Việt Nam nói chung và thơ của Viên Nguyệt Ái nói riêng Hi vọng, sau công trình nghiên cứu này, chúng tôi sẽ có thêm nhiều điều kiện và tri thức để tìm hiểu sâu hơn không chỉ về vần thơ mà còn cả nhịp thơ, cấu trúc câu trong thơ hiện đại nói chung và thơ của viên Nguyệt Ái nói riêng, từ đó, mang đến cho độc giả những tri thức mới về thơ ca Việt… mong manh, trái lại, sức sống của các vần thơ đó lại rất mạnh mẽ Những dòng thơ có vần lưng trong thơ của Viên Nguyệt Ái thường rất “lạ”, lạ về hình thức cấu trúc, lạ về cách gieo vần, lạ về cách biểu đạt nội dung Nhưng tất cả đều có giá trị nhấn mạnh, làm tăng sắc thái biểu đạt cho câu thơ, khổ thơ Ví dụ như: Em không thể khóc vì anh suốt cả một đời Anh cũng đừng đến bên em mà thấy… Trái tim em đã… hiệp vần thấp nhất là các nguyên âm có âm lượng nhỏ, chỉ có 85 cặp, (chiếm 12.3%) Trong số các nguyên âm cùng bậc âm lượng hiệp vần với nhau thì phổ biến hơn cả là các nguyên âm có âm lượng lớn vừa ( m lượng trung bình) Sự phân bố của các âm vị phụ âm cuối trong thơ Viên Nguyệt Ái Trong tập thơ “Hôn thầm trong mơ của Viên Nguyệt Ái, phụ âm cuối ở mỗi âm tiết có vai trò vô cùng quan trọng, có chức… dĩ là thanh thoát ? (Chưa thỏa lòng yêu – VIÊN NGUYỆT ÁI ) 19 Anh mang cho em tình ái ngất ngây Thứ hương vị làm tim em say đắm Nhưng trong lòng em còn tủi lắm ! Dẫu được yêu em vẫn sợ trăm bề ( Tủi – VIÊN NGUYỆT ÁI ) Trong hai khổ thơ trên, chúng tôi thấy, phần lớn thơ của Viên Nguyệt Ái trong vần chính đề đồng nhất đặc trưng tuyền điệu của thanh điệu, đồng nhất toàn bộ phần vần ( bao gồm thành phần … dạng như: ( a a – a) ,( – a a – ), (a b b a ), Trong tập thơ “Hôn thầm mơ Viên Nguyệt Ái, với 68 thơ tình , tác giả sử dụng 691 cặp vần hiệp với dòng thơ, khổ thơ, đó, chủ yếu hiệp vần nguyên… vọng thể sâu sắc đoạn thơ TÌNH HÌNH CỤ THỂ VỀ SỰ XUẤT HIỆN CỦA CÁC ÂM CHÍNH VÀ ÂM CUỐI Ở CÁC VẦN THƠ TRONG TẬP THƠ “HÔN THẦM TRONG MƠ” CỦA TÁC GIẢ VIÊN NGUYỆT ÁI Trong văn thơ Việt Nam, yếu tố… theo linh ( Thiên nữ tiên – VIÊN NGUYỆT ÁI ) 16 Trong tập thơ “Hôn thầm mơ Viên Nguyệt Ái, với 68 thơ tình, cô sử dụng 666 cặp vần chân hiệp vần thơ mình, chiếm tỉ lệ gần tối đa thơ ( chiếm 96.4%

Xem thêm:   Học từ vựng thuộc luôn cả cách đọc – Học thế này thì THUỘC bao nhiêu từ cho vừa??

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Giáo Dục

Xem thêm :  Các Bài Hát Về Ngày 8 3 Cho Thiếu Nhi, Trẻ Mầm Non Hay, Ý Nghĩa Nhất

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button