Kỹ Năng Sống

Phân tích bài hạt gạo làng ta – bài mẫu chuẩn

Bạn đang xem: Phân tích bài hạt gạo làng ta – bài mẫu chuẩn Tại Website bpackingapp.com

Việc phân tích bài hạt gạo làng ta sẽ mang chúng ta trở về với ký ức tuổi thơ gắn bó với làng quê và giúp ta biết trân trọng những hạt gạo quý giá.

Mở bài

Trần Đăng Khoa là nhà thơ thần đồng với nhiều sáng tác gắn liền với quê hương, đất nước, những điều bình dị, gần gũi với trẻ em. “Hạt gạo làng ta” là một tác phẩm như thế. Phân tích bài hạt gạo làng ta ta thấy, chỉ với một bài thơ nhỏ, tác tác đã gợi lên vẻ đẹp và tình yêu quê hương, đất nước cũng như phẩm chất chất phác của người nông dân cùng hình ảnh làng quê Việt Nam bình dị, thân thương.

Thân bài

Giới thiệu tác giả, tác phẩm

Trước khi đi vào phân tích bài hạt gạo làng ta, đôi nét về tác giả và hoàn cảnh sáng tác bài thơ sẽ giúp chúng ta hiểu khái quát về giá trị tác phẩm.

Trần Đăng Khoa sinh năm 1958, quê ở Nam Sách, Hải Dương. Ông biết đến là thần đồng thơ ca, khi chỉ mới 8 tuổi đã có tác phẩm được đăng báo và hai năm sau, tập thơ “Góc sân và khoảng trời” của ông được xuất bản bởi Nhà xuất bản Kim Đồng.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa phục vụ trong quân ngũ một thời gian, sau khi đất nước thống nhất, ông tập trung học tập và được cử du học tại Nga. Ông đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong các tổ chức về văn chương, truyền thông, báo chí.

Các tác phẩm tiêu biểu của Trần Đăng Khoa có thể kể đến như,  “Từ góc sân nhà em”; “Góc sân và khoảng trời”; “Trường ca Trừng phạt”; “Trường ca Giông bão” hay “Đảo chìm”… Ông nhận giải thưởng của Thiếu niên Tiền phong, báo Văn nghệ với các tác phẩm kể trên. Đặc biệt, năm 2001, nhà thơ Trần Đăng Khoa được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

Bài thơ “Hạt gạo làng ta” là một bài thơ trong tập “Góc sân và khoảng trời”. Bối cảnh bài thơ là vào năm 1969, khi đất nước đang trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Lúc này, Trần Đăng Khoa mới chỉ là cậu bé 11 tuổi nhưng có tư duy trưởng thành. Các yếu tố như tuổi nhỏ, hoàn cảnh lịch sử, quang cảnh làng quê, hoạt động thường ngày của người nông dân… đã mang đến một bài thơ giàu âm hưởng vui tươi, ngôn ngữ bình dị nhưng cũng phản ảnh được sự khốc liệt của chiến tranh.

Phân tích bài hạt gạo làng ta chi tiết

Ý nghĩa bao trùm bài thơ là những gian khổ của người nông dân để tạo ra hạt gạo trong những năm kháng chiến, qua đó ta thấy được giá trị của hạt gạo.

Luận điểm 1: Hạt gạo làng ta là kết tinh của những gì thân thuộc mà tinh túy nhất

“Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa

Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm

Trong hồ nước đầy

Có lời mẹ hát

Ngọt bùi đắng cay.”

Hình ảnh quen thuộc của đất nước nông nghiệp như nước ta là đồng ruộng, là thôn xóm, là lúa rơm, là hạt gạo. Hạt gạo được xem như hạt ngọc quý giá màu trắng sữa, là kết tinh của vị phù sa của sông Kinh Thầy – con sông quê hương của tác giả, của hương thơm của hoa sen và của lời mẹ hát với ngọt bùi lẫn đắng cay.

Xem thêm :  160 lời chúc mừng sinh nhật cho mọi đối tượng

Bởi thế, hạt gạo thật đáng quý. Những hạt gạo bé nhỏ ấy mang lại nguồn lương thực, nuôi dưỡng đời sống thể chất và tinh thần cho “làng ta”. Hạt gạo quý giá vì hạt gạo mang vẻ đẹp của những gì thân thuộc và tinh túy nhất của làng quê và cả tấm lòng của người nông dân chân lấm tay bùn.

Luận điểm 2: Những gian khổ người nông dân phải vượt qua để làm ra hạt gạo

Nhưng Phân tích bài hạt gạo làng ta người đọc cũng thấy rõ, hạt gạo không bỗng nhiên hay nhanh chóng có mặt với những gì bình dị mà tinh túy ấy. Mà để có được hạt gạo, con người phải trải qua nhiều khăn, gian khổ:

“Hạt gạo làng ta

Có bão tháng bảy

Có mưa tháng ba

Giọt mồ hôi sa

Những trưa tháng sáu

Nước như ai nấu

Chết cả cá cờ

Cua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy”

Đó là những cơn bão tháng bảy, những cơn mưa tháng ba, những tháng sáu khô hạn. Những điều kiện thời tiết ảnh hưởng nhiều đến đồng ruộng. Nhưng giữa những khắc nghiệt của thiên nhiên, những ngày nắng nóng đến “chết cả cá cờ”, “cua ngoi lên bờ” “mẹ em” phải xuống đồng để cày cấy.

Đến đây hẳn ta vẫn còn nhớ từng được bà, được mẹ đọc cho câu ca dao: “Ai ơi bưng bát cơm đầy” – “Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”. Cái “đắng cay” trong bài ca dao và cái “đắng cay” trong lời hát của mẹ chính là nỗi cực nhọc ngày đêm của người nông dân, lao động là vinh quang, nhưng thiên nhiên gây ra trở ngại muôn phần. Cây lúa vốn là giống thân mềm, rỗng bên trong, nên những biến động thời thiết thực sự là thử thắc lớn.

Nhưng thiên nhiên khắc nghiệt là vậy, ý chí, sự kiên trì và siêng năng của người nông dân vẫn muôn lần chiến thắng và gặt được gạo dẻo thơm, để có bát cơm đầy, để ấm no, đủ đầy. Qua đây, ta thấy được phẩm chất quý giá của người nông dân Việt Nam, bão táp mưa sa, nắng nóng khô hạn họ vẫn không ngại khó khăn mà ra đồng.

Điểm nhấn tiếp theo dễ thấy khi phân tích bài hạt gạo làng ta là tầm quan trọng to lớn của hạt gạo làng ta, khi nhân dân kiên cường bảo vệ hạt gạo trong cuộc chiến chống giặc ngoại xâm.

Lúc này, ta thấy những gian khó của người nông dân phải đối mặt không chỉ là sự khắc nghiệt của thiên nhiên mà đáng sợ hơn, nguy hiểm hơn là bom đạn chiến tranh.

“Những năm bom Mĩ

Trút lên mái nhà

Những năm khẩu súng

Theo người đi xa

Những năm băng đạn

Vàng như lúa đồng”

Đoạn thơ trên đã tái hiện bối cảnh đất nước trong cuộc chiến chống đế quốc Mỹ ác liệt. Tội ác chiến tranh với nào mưa bom, bão đạn đã tàn phá đất nước ta, hủy diệt bao làng mạc, giết hại bao người. Trước bối cảnh này, lớp lớp thanh niên xung phong ra trận mạc theo tiếng gọi của lòng yêu nước, của máu sôi lửa giận quân thù.

Xem thêm :  Bài thơ hoa kết trái [hoa cà tim tím, hoa mướp vàng vàng]

Tiền tuyến là quan trọng nhưng giữ vai trò lớn lao không thể phủ nhận, là hậu phương, là nền sản xuất đảm bảo cho bộ đội có đủ lương thực lấy sức chống giặc. Vì vậy nắng mưa vất cũng không thể làm thoái lui ý chí chiến đấu kiên cường, lòng kiên trì, chịu khó của người nông dân.

Thế nhưng, bao nhiêu công sức, bao nhiêu mồ hôi nước mắt, thành quả lao động sắp đến ngày thu hoạch thì lại bị đe dọa hủy hoại bởi bom đạn kẻ thù. Băng đạn mà “vàng như lúa đồng” thì mới thấy sức tàn phá, tội ác của chiến tranh thật khủng khiếp. Và một lần nữa, người nông dân lại ra sức bảo vệ, lại thầm lặng chiến đấu để mang cho quân dân những “hạt ngọc”, “hạt vàng”:

“Bát cơm mùa gặt

Thơm hào giao thông”

Phân tích bài hạt gạo làng ta ta thấy, trong hòa cảnh chiến tranh khốc liệt, người nông dân trở nên can trường và quyết tâm hơn bao giờ hết. Vì tiền tuyến, vì cuộc chiến giành độc lập phía trước, họ luôn sẵn sàng đương đầu và vượt qua mọi gian khổ. Sự hiểm nguy rình rập, nhưng họ luôn tiến lên để có bát cơm mùa gặt, “thơm hào giao thông”.

Luận điểm 3: Trẻ nhỏ cũng góp phần làm ra hạt gạo quý giá

Mọi sự thắng lợi đều cần đến sự hợp lực, sự đồng lòng của mọi người. Các chiến sĩ cùng nhau chiến đấu nơi tiền tuyến, ở hậu phương, không chỉ người nông dân mà còn có các em nhỏ, những thanh thiếu thiên cùng góp sức tăng gia sản xuất.

 “Hạt gạo làng ta

Có công các bạn

Sớm nào chống hạn

Vục mẻ miệng gàu

Trưa nào bắt sâu

Lúa cao rát mặt

Chiều nào gánh phân

Quang trành quét đất”

Chính sự tham gia của những bạn nhỏ đã mang đến một “bầu không khí” khác cho bài thơ, làm dịu xuống những hiểm nguy, gian khổ trước đó. Như vậy, Phân tích bài hạt gạo làng ta giúp người đọc nhận ra rằng, những em nhỏ cũng biết giúp gia đình, cha mẹ và không kém phần quan trọng. Như bác Hồ dặn dò, “tuổi nhỏ làm việc nhỏ/tùy theo sức của mình”.

Tinh thần hăng say làm việc của các nhỏ đã làm sống dậy niềm hân hoan, niềm tự hào, sự tươi trẻ cho công cuộc xây dựng đất nước. Và hơn hết, ta hiểu rõ, dù ở lứa tuổi nào chúng ta đều có cùng một tình yêu quê hương xứ sở mình. Những bạn nhỏ trong bài thơ này của Trần Đăng Khoa với những bàn tay nhỏ xinh góp sức mang đến những hạt gạo trắng thơm, gửi đi khắp mọi miền đất nước:

 “Hạt gạo làng ta

Gửi ra tiền tuyến

Gửi về phương xa

Em vui em hát

Hạt vàng làng ta”

Một điều đáng chú ý khi phân tích bài hạt gạo làng ta, là trong suốt bài thơ, tác giả nhắc nhiều đến “hạt gạo”, nhưng ở câu cuối cùng, hạt gạo được gọi là  “hạt vàng”. Điều này thể hiện sự trân trọng đối với hạt gạo cũng như sự khẳng định giá trị quý giáo của hạt gạo. Bởi suốt chiều dài bài thơ ta thấy, để có được hạt gạo, để người dân được ấm bụng, để có nguồn lực chiến đấu, người nông dân phải đánh đổi bằng nhiều mồ hôi, nước mắt và cả những hiểm nguy từ bom đạn.

Xem thêm :  Dân ca dân nhạc vn – vè ba miền

Kết bài phân tích bài hạt gạo làng ta

“Hạt gạo làng ta” được sáng tác bởi một thi sĩ nhỏ tuổi, nhưng không vì thế mà bài thơ không có chiều sâu suy ngẫm. Hơn thế, bài thơ thể hiện những suy nghĩ trưởng thành, không chỉ gắn liền với một làng quê mà trải rộng ra tình yêu đất nước. Đặc biệt, phân tích bài hạt gạo làng ta người đọc còn thấy như một lời nhắc nhở chúng ta ngày nay, hãy biết trân quý những hạt gạo, bởi đó là thành quả lao động vất vả, cực nhọc của người nông dân.


Hạt gạo làng ta – Trần Viết Bính, Trần Đăng Khoa (50 Bài hát thiếu nhi hay nhất thế kỷ 20)


Các bài hát dành cho thiếu nhi tuyển tập 4CD với 50 bài hát hay nhất thế kỷ 20 do báo Thiếu niên tiền phong, Hội Nhạc sĩ VN, Ban Khoa học giáo dục VTV, Ban Âm nhạc Đài tiếng nói VN tổ chức 19992000.
Phải nói là rất hay, nghe mà trẻ cả người. Đây là nguồn tư liệu quý cho các thầy cô dạy nhạc, các bạn có con nhỏ hay muốn tìm lại ngày xưa,..
Lời bài hát: Hạt gạo làng ta
Hạt gạo làng ta
Có vị phù sa của sông Kinh Thầy
Có hương sen thơm trong hồ nước đầy
Có lời mẹ hát ngọt bùi hôm nay.
Hạt gạo làng ta
Có bão tháng Bảy, có mưa tháng Ba
Giọt mồ hôi sa những trưa tháng Sáu
Nước như ai nấu chết cả cá cờ
Cua ngoi lên bờ mẹ em xuống cấy.
Hạt gạo làng ta
Những năm bom Mỹ trút trên mái nhà
Những năm cây súng theo người đi xa
Những năm băng đạn vàng như lúa đồng
Bát cơm mùa gặt thơm hào giao thông.
Hạt gạo làng ta
Có công các bạn sớm nào chống hạn vục mẻ miệng gầu
Trưa nào bắt sâu lúa cao rát mặt
Chiều nào gánh phân quang chành quết đất.

Hạt gạo làng ta
Gửi ra tiền tuyến, gửi về phương xa
Em vui em hát hạt vàng làng ta
Em vui em hát hạt vàng làng ta .

HẠT GẠO LÀNG TA
Tác giả: Trần Đăng Khoa

Hạt gạo làng ta
Có vị phù sa
Của sông Kinh Thầy
Có hương sen thơm
Trong hồ nước đầy
Có lời mẹ hát
Ngọt bùi đắng cay…

Hạt gạo làng ta
Có bão tháng bảy
Có mưa tháng ba
Giọt mồ hôi sa
Những trưa tháng sáu
Nước như ai nấu
Chết cả cá cờ
Cua ngoi lên bờ
Mẹ em xuống cấy…

Hạt gạo làng ta
Những năm bom Mỹ
Trút trên mái nhà
Những năm cây súng
Theo người đi xa
Những năm băng đạn
Vàng như lúa đồng
Bát cơm mùa gặt
Thơm hào giao thông…

Hạt gạo làng ta
Có công các bạn
Sớm nào chống hạn
Vục mẻ miệng gàu
Trưa nào bắt sâu
Lúa cao rát mặt
Chiều nào gánh phân
Quang trành quết đất

Hạt gạo làng ta
Gửi ra tiền tuyến
Gửi về phương xa
Em vui em hát
Hạt vàng làng ta…
====================================
Tư liệu biển đảo Việt Nam
https://sachdientucu.blogspot.com/search/label/Bi%E1%BB%83n%20%C4%91%E1%BA%A3o?\u0026maxresults=9
https://sachdientucu.blogspot.com/atom.xml?redirect=false\u0026startindex=1\u0026maxresults=500

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Kỹ Năng Sống
Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Kỹ Năng Sống

Related Articles

Back to top button