Kiến Thức Chung

Bài 6. Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự

Ngày đăng: 03/10/2017, 14:24

soạn bài Miêu tả biểu cảm trong văn tự sựI. KIẾN THỨC CƠ BẢNÔn tập về miêu tả biểu cảm trong văn tự sự, lưu ý những kiến thức sau :1. Miêu tả là dùng ngôn ngữ (hay một phương tiện nghệ thuật khác) làm cho người nghe (người đọc, người xem) có thể thấy sự vật, hiện tượng, con người như đang hiện ra trước mắt.Biểu cảm là bộc lộ những tình cảm, cảm xúc của bản thân trước sự vật, sự việc, hiện tượng con người trong đời sống.2. Miêu tả trong văn miêu tả, biểu cảm trong văn biểu cảm so với miêu tả biểu cảm trong văn tự sự không phải khác nhau ở số lượng câu văn mà là ở mục đích sử dụng. Yếu tố miêu tả trong văn miêu tả trong văn tự sự tuy đều có tác dụng làm cho sự vật, sự việc, con người… trở nên rõ ràng sinh động. Thế nhưng miêu tả cho rõ, cho hay là mục đích của văn miêu tả. Trong khi đó, miêu tả chỉ là phương tiện để việc kể chuyện trong văn tự sự thêm cụ thể, sinh động lí thú hơn. Cũng như vậy, nếu yếu tố biểu cảm làm cho bài văn biểu cảm dồi dào cảm xúc thì nó cũng chỉ là một phương tiện để biểu hiện dẫn dắt câuchuyện trong văn tự sự mà thôi.3. Để đánh giá sự thành công của việc miêu tả biểu cảm trong văn tự sự, người ta thường phải xem xét các yếu tố này có phục vụ đắc lực cho mục đích tự sự hay không, hoặc đã phục vụ cho mục đích ấy ở mứcđộ nào.4. Muốn miêu tả biểu cảm thành công, người viết cần phải quan tâm tìm hiểu cuộc sống, con người bản thân mình, đồng thời chú ý quan sát, liên tưởng, tưởng tượng lắng nghe những lay động mà sự vật,sự việc khách quan gieo vào trong tâm trí mình.II. RÈN KĨ NĂNG1. Tìm hiểu kĩ năng miêu tả biểu cảm trong văn tự sự qua đoạn trích Những vì sao của A. Đô-đê.Đây là một trích đoạn tự sự bởi nó có các yếu tố như: nhân vật (chàng chăn cừu cô gái), có sự việc (một cốt truyện nhỏ) có cả người dẫn chuyện (nhân vật tôi – chàng chăn “…Xe chạy chầm chậm… Mẹ cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, đuổi kịp Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, trèo lên xe, ríu chân lại Mẹ kéo tay tôi, xoa đầu hỏi, òa lên khóc Mẹ sụt sùi theo : – Con nín đi! Mợ với mà Mẹ lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho xốc nách lên xe Đến kịp nhận mẹ không còm cõi xơ xác cô nhắc lại lời người họ nội Gương mặt mẹ tươi sáng với đôi mắt nước da mịn, làm bật màu hồng đôi gò má Hay sung sướng trông nhìn ôm ấp hình hài máu mủ mà mẹ lại tươi đẹp thuở sung túc? Tôi ngồi đệm xe, đùi áp đùi mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ, thấy cảm giác ấm áp lâu lại mơn man khắp da thịt Hơi quần áo mẹ thở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả lúc thơm tho lạ thường Phải bé lại mà lăn vào lòng người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, gãi rôm sống lưng cho, thấy người mẹ có êm dịu vô Từ ngã đầu trường học đến nhà, không nhớ mẹ hỏi trả lời mẹ câu gì.” ( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu) Yếu tố tự – Kể lại việc : Bé Hồng gặp lại mẹ -Nhân vật: mẹ bé Hồng + Hành động: Cầm nón vẫy con; kéo lên xe; lấy vạt áo lau nước mắt cho + Lời nói: Con nín đi… -Nhân vật: bé Hồng + Hành động: chạy theo xe; trèo lên xe; òa lên khóc; nhìn ngắm gương mặt mẹ; ngồi lòng mẹ cảm nhận mẹ Các nhân vật có thái độ tình cảm gì? Yếu tố miêu tả -Xe chạy chầm chậm… ríu chân lại – Miêu tả cảnh bé Hồng chạy theo mẹ – Mẹ không còm cõi xơ xác hai gò má; khuôn miệng xinh xắn nhai trầu… – Miêu tả khuôn mặt mẹ -Tôi ngồi đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi.- Miêu tả bé Hồng Diễn biến việc Truyện kể vềnhân việcvật gì? chân dung Yếu tố biểu cảm – Tôi òa lên khóc Nỗi xúc động trào dâng mãnh liệt bé Hồng -Hay sung …như thuở sung túc? – Niềm vui sướng mẹ -Tôi thấy cảm giác ấm áp lại mơn man khắp da thịt.- Cảm giác ấm áp, bình yên bé Hồng; -Phải bé lại lăn vào lòng … êm dịu vô cùng.Niềm vui sướng cực độ bé Hồng Các cung bậc cảm xúc Việc củadiễn nhânravật nào? Yếu tố tự – Kể lại việc : Bé Hồng gặp lại mẹ -Nhân vật: mẹ bé Hồng + Hành động: Cầm nón vẫy con; kéo lên xe; lấy vạt áo lau nước mắt cho + Lời nói: Con nín đi… -Nhân vật: bé Hồng + Hành động: chạy theo xe; trèo lên xe; òa lên khóc; nhìn ngắm gương mặt mẹ; ngồi lòng mẹ cảm nhận mẹ Các nhân vật có thái độ tình cảm gì? Yếu tố miêu tả -Xe chạy chầm chậm… ríu chân lại – Miêu tả cảnh bé Hồng chạy theo mẹ – Mẹ không còm cõi xơ xác hai gò má; khuôn miệng xinh xắn nhai trầu… – Miêu tả khuôn mặt mẹ -Tôi ngồi đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi.- Miêu tả bé Hồng Truyện kể việc gì? Yếu tố biểu cảm – Tôi òa lên khóc Nỗi xúc động trào dâng mãnh liệt bé Hồng -Hay sung …như thuở sung túc? – Niềm vui sướng mẹ -Tôi thấy cảm giác ấm áp lại mơn man khắp da thịt.- Cảm giác ấm áp, bình yên bé Hồng; -Phải bé lại lăn vào lòng … êm dịu vô cùng.Niềm vui sướng cực độ bé Hồng Việc diễn nào? Đoạn văn sau lược bỏ yếu tố miêu tả biểu cảm: Mẹ vẫy Tôi chạy theo xe chở mẹ Mẹ kéo lên xe Tôi òa khóc Mẹ khóc theo Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ, quan sát gương mặt mẹ Yếu tố tự – Kể lại việc : Bé Hồng gặp lại mẹ -Nhân vật: mẹ bé Hồng + Hành động: Cầm nón vẫy con; kéo lên xe; lấy vạt áo lau nước mắt cho + Lời nói: Con nín đi… -Nhân vật: bé Hồng + Hành động: chạy theo xe; trèo lên xe; òa lên khóc; nhìn ngắm gương mặt mẹ; ngồi lòng mẹ cảm nhận mẹ Các nhân vật có thái độ tình cảm gì? Yếu tố miêu tả -Xe chạy chầm chậm… ríu chân lại – Miêu tả cảnh bé Hồng chạy theo mẹ – Mẹ không còm cõi xơ xác hai gò má; khuôn miệng xinh xắn nhai trầu… – Miêu tả khuôn mặt mẹ -Tôi ngồi đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi.- Miêu tả bé Hồng Truyện kể việc gì? Yếu tố biểu cảm – Tôi òa lên khóc Nỗi xúc động trào dâng mãnh liệt bé Hồng -Hay sung …như thuở sung túc? – Niềm vui sướng mẹ -Tôi thấy cảm giác ấm áp lại mơn man khắp da thịt.- Cảm giác ấm áp, bình yên bé Hồng; -Phải bé lại lăn vào lòng … êm dịu vô cùng.Niềm vui sướng cực độ bé Hồng Việc diễn nào? Trong văn tự thường đan xen yếu tố miêu tả biểu cảm, giúp cho câu chuyện sinh động sâu sắc Tả cảnh vật (không gian, thời gian…) Yếu tố miêu tả Tả nhân vật ( ngoại hình, nội tâm… ) Thái độ, tâm trạng, cảm xúc nhân vật.( vui, buồn, mừng, giận…) Yếu tố biểu cảm Lời nói nhân vật (ngữ điệu lời nói), hành động… Lời kể, tả người kể; kiểu câu (câu cảm thán, câu nghi vấn…) Bài 1:Chỉ yếu tố miêu tả, biểu cảm phân tích tác dụng chúng đoạn văn sau : a “Hàng năm vào cuối thu, đường rụng nhiều đám mây bàng bạc, lòng lại náo nức kỉ niệm mơn man buổi tựu trường Tôi quên cảm giác sáng nảy nở lòng cành hoa tươi mỉm cười bầu trời quang đãng” (Thanh Tịnh ) b mắt ầng không ngại cho lão cho ” Lão cố làm vẻ vui vẻ Nhưng trông lão cười mếu đôi ậc nước, muốn ôm choàng lấy lão mà òa lên khóc Bây xót xa năm sách trước Tôi Hạc Tôi hỏi cho có chuyện : – Thế cho bắt ? Mặt lão co rúm lại Những nếp nhăn xô lại với ép nước mắt chảy Cái đầu ngoẹo bên miệng móm mem lão mếu nít Lão hu hu khóc ( Nam Cao ) Hãy thảo luận theo dãy bàn! Đoạn văn tham khảo: Kể giây phút gặp người thân sau bao ngày xa cách Tôi nhớ giây phút gặp bà sau bao …I. KIẾN THỨC CƠ BẢN1. Sự kết hợp giữa kể, tả biểu cảm trong văn bản tự sựa) Đọc đoạn văn sau nhận xét về những phần chữ in nghiêng:Xe chạy chầm chậm… Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp. Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại. Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi oà lên khóc rồi cứ thế nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:- Con nín đi! Mợ đã về với các con rồi mà.Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.Phải bé lại lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng. Từ ngã đầu trường học về đến nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì.(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)Gợi ý: Phần chữ in nghiêng là phần miêu tả biểu cảm. Như vậy, câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa con – “tôi” người mẹ đã được kết hợp, đan xen với rất nhiều yếu tố miêu tả biểu cảm.b) Hãy liệt kê ra những hình ảnh miêu tả những từ ngữ bộc lộ tình cảm trong đoạn văn trên cho biết nếu lược đi các yếu tố này thì câu chuyện sẽ thế nào?Gợi ý: Phần lớn các hình ảnh miêu tả đều thấm đẫm cảm xúc của nhân vật “tôi” – người con, là tả lại những trạng thái cảm xúc, tả lại tình cảm yêu thương trìu mến, xúc động của con mẹ, cảm giác sung sướng của người con khi được ấp iu trong lòng mẹ. Có những phần chỉ thuần tuý bộc lộ tình cảm như: Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc?.Nếu lược đi các yếu tố miêu tả biểu cảm thì đoạn trích chỉ còn lại những sự việc rất giản đơn: Xe chạy chầm chậm… Mẹ tôi vẫy tôi, tôi đuổi kịp mẹ tôi. Cả hai mẹ con đều khóc. Mẹ lau nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe, ôm tôi vào lòng. Từ ngã đầu trường học về đến nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì. Như thế, sẽ không gây được trong lòng người đọc ấn tượng đậm nét về hình ảnh “trong lòng mẹ”, tình cảm mẹ con sâu sắc, khao khát tột bậc của người con.c) Nếu lược đi những sự việc trong phần kể thì đoạn trích sẽ như thế nào?Gợi ý: Người đọc sẽ không tưởng tượng ra một cách cụ thể cảnh hai mẹ con gặp nhau (bắt đầu thế nào, diễn biến rồi kết thúc ra sao) làm mờ nhạt đi diễn biến của mạch cảm xúc.d) Từ những điều đã phân tích ở trên, hãy tự rút ra nhận định về vai trò của yếu tố Soạn bài miêu tả biểu cảm trong văn bản tự sựI. Sự kết hợp các yếu tố kể, tả biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự.- Kể : thường tập trung nêu sự việc, hành động, nhân vật.- Tả : thường tập trung chỉ ra tính chất, màu sắc, mức độ của sự việc, nhân vật hành động.- Biểu cảm : thường biểu hiện ở các chi tiết bày tỏ cảm xúc, thái độ của người biết trước sự việc, nhân vật,hành động.1. Yếu tố miêu tả các yếu tố biểu cảm trong đoạn văn trong SGK.Đây là đoạn trích kể lại cuộc gặp gỡ cảm động của nhân vật « tôi » với người mẹ lâu ngày xa cách. Sự việcđược diễn ra bằng các chi tiết như sau :- Mẹ tôi vẫy tôi.- Mẹ kéo tôi lên xe.- Tôi òa lên khóc.- Mẹ tôi cũng sụt sùi theo.- Tôi ngồi bên mẹ, ngả đầu vào cánh tay mẹ, quan sát gương mặt của mẹ.Các yếu tố miêu tảtrong những câu :- Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại.- Mẹ tôi không còm cõi.- Gương mặt vẫn tươi sáng với đôi mắt trong nước dan mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má.Các yếu tốt biểu cảmtrong đoạn trích là :- Diễn tả sự suy nghĩ : Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn được ôm ấp cái hình hàu máu mủ củamình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc.- Bộc lộ sự cảm nhận : Những cảm giác ấp áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áovà những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.- Phát biểu cảm tượng : Phải bé lại lăn vào lòng một người mẹ… để bàn tay mẹ vuốt ve từ trán xuốngcằm gãi rôm ở sống lưng cho mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.Các yếu tố trên không tách riêng mà đan xen vào nhau, vừa kể, vừa tả biểu cảm.Có thể thấy trong đoạn văn sự đan xen đó :- Về sự việc : tôi ngồi trên đệm xe.- Tả : đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi.- Biểu cảm : Những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt.2. Bỏ hết các yếu tố miêu tả biểu cảm, chỉ chép lại câu văn kể người sự việc thành một đoạn.« Mẹ tôi vẫy tôi. Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ. Mẹ kéo tôi lên xe. Tôi òa khóc. Mẹ tôi khóc theo. Tôi ngồibên mẹ, ngả đầu cánh tay mẹ, quan sát gương mặt mẹ ».Nhận xét :- Các yếu tố miêu tả biểu cảm đã làm cho ý nghĩa truyện thêm sâu sắc.- Nếu không có yếu tố miêu tả giúp cho việc kể lại cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con thì đoạn văn mất đi sự sinhđộng về màu sắc, hương vị, hình dáng, diện mạo của sự việc, nhân vậ, hành động. Ở đây ta thấy yếu tố biểucảm đã giúp người viết thể hiện rõ tình mẫu tử sâu nặng. Đoạn văn buộc người đọc phải xúc động, trăn trở,suy nghĩ trước sự việc nhân vật.3. Nếu bỏ các yếu tố kể trong đoạn văn trên, chỉ để lại các câu miêu tả biểu cảm thì đoạn văn không có «chuyện ».Ta biết cốt truyện là do sự việc nhân vật cùng với các hành động tạo nên. Các yếu tố miêu tả biểu cảmchỉ có thể bám vào sự việc nhân vật mới phát triển được.Như vậy yếu tố kể người sự việc trong văn tự sự là quan trọng.II. Luyện tập1. Một số đoạn văn tự sựsử dụng yếu tố miêu tả biểu cảm.Tôi đi học.+ Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều.+ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cánh hoa tươi mỉmcười giữa bầu trời quang đãng…(Các em tìm thêm)- Tức nước vỡ bờ.+ Thằng Dần vục đầu vừa thổi vừa húp xoàn xoạt. Chị Dậu rón rén bưng một bát lớn đến chỗ chồng nằm :+ Thầy em cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.+ Rồi chị đón lấu cải Tỉu ngồi xuống đó như có ý chờ xem chồng chị ăn có ngon miệng không.- Lão Hạc.+ Lão hút xong, đặt xe điếu xuống, quay ra ngoài thở khói…+ Sau một điếu thuốc lào, óc người ta tê dại đi trong nỗi đê mê nhẹ nhõm. Lão Hạc ngồi lặng lẽ, hưởng chútkhoái lạc cỏn con I. KIẾN THỨC CƠ BẢNrnrn1. Sự kết hợp giữa kể, tả biểucảm trong văn bản tự sựrnrna) Đọc đoạn văn sau nhận xétvề những phần chữ in nghiêng:Xe chạy chầm chậm… Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp. Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồhôi khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại. Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi oà lên khóc rồi cứthế nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:- Con nín đi! Mợ đã về với các con rồi mà.Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹtôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươisáng với đôi mắt trong nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướngbỗng được trông nhìn ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sungtúc? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm ápđã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi những hơi thở ở khuôn miệngxinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.Phải bé lại lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹvuốt ve từ trán xuống cằm, gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng. Từngã đầu trường học về đến nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi tôi đã trả lời mẹ tôi những câugì.(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)Gợi ý: Phần chữ in nghiêng là phần miêu tả biểu cảm. Như vậy, câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa con –“tôi” người mẹ đã được kết hợp, đan xen với rất nhiều yếu tố miêu tả biểu cảm.b) Hãy liệt kê ra những hình ảnh miêu tả những từ ngữ bộc lộ tình cảm trong đoạn văn trên vàcho biết nếu lược đi các yếu tố này thì câu chuyện sẽ thế nào?Gợi ý: Phần lớn các hình ảnh miêu tả đều thấm đẫm cảm xúc của nhân vật “tôi” – người con, là tả lạinhững trạng thái cảm xúc, tả lại tình cảm yêu thương trìu mến, xúc động của con mẹ, cảm giác sungsướng của người con khi được ấp iu trong lòng mẹ. Có những phần chỉ thuần tuý bộc lộ tình cảmnhư:Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lạitươi đẹp như thuở còn sung túc?.Nếu lược đi các yếu tố miêu tả biểu cảm thì đoạn trích chỉ còn lại những sự việc rất giản đơn: Xe chạychầm chậm… Mẹ tôi vẫy tôi, tôi đuổi kịp mẹ tôi. Cả hai mẹ con đều khóc. Mẹ lau nước mắt cho tôi rồixốc nách tôi lên xe, ôm tôi vào lòng. Từ ngã đầu trường học về đến nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đãhỏi tôi tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì. Như thế, sẽ không gây được trong lòng người đọc ấn tượngđậm nét về hình ảnh “trong lòng mẹ”, tình cảm mẹ con sâu sắc, khao khát tột bậc của người con.c) Nếu lược đi những sự việc trong phần kể thì đoạn trích sẽ như thế nào?Gợi ý: Người đọc sẽ không tưởng tượng ra một cách cụ thể cảnh hai mẹ con gặp nhau (bắt đầu thế nào,diễn biến rồi kết thúc ra sao) làm mờ nhạt đi diễn biến của mạch cảm xúc.d) Từ những điều đã phân tích ở trên, hãy tự rút ra nhận định về vai trò của yếu tố miêu tả biểucảm trong văn bản tự sự.II. RÈN LUYỆN KĨ NĂNG1. Đọc lại các văn bản Tôi đi học (Thanh Tịnh), Tức nước vỡ bờ (Ngô Tất Tố), Lão Hạc (Nam Cao)và cho biết trong các văn bản này yếu tố tự sự, miêu tả biểu cảm kết hợp với nhau như thế nào?Sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả biểu cảm có tác dụng ra sao trong việc thể hiện chủ đềtác phẩm?Gợi ý:- Đọc kĩ lại văn bản;- Tóm tắt những sự việc chính của câu chuyện;- Nhận xét về tác dụng của Miêu tả biểu cảm văn tự I Sự kết hợp kể, tả biểu cảm văn tự – Kể : thường tập trung nêu việc, hành động, nhân vật – Tả : thường tập trung tính chất, màu sắc, mức độ việc, nhân vật hành động – Biểu cảm : thường biểu chi tiết bày tỏ cảm xúc, thái độ người biết trước việc, nhân vật, hành động Câu 1: Phần chữ in nghiêng phần miêu tả biểu cảm Như vậy, câu chuyện gặp gỡ – “tôi” người mẹ kết hợp, đan xen với nhiều yếu tố miêu tả biểu cảm Câu 2: Các yếu tố miêu tả có câu: – Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu chân lại – Mẹ không còm cõi – Gương mặt tươi sáng với đôi mắt nước dan mịn, làm bật màu hồng hai gò má Các yếu tố biểu cảm có đoạn trích : – Diễn tả suy nghĩ : Hay sung sướng trông nhìn ôm ấp hình hàu máu mủ mà mẹ lại tươi đẹp thuở sung túc – Bộc lộ cảm nhận : Những cảm giác ấp áp lại mơn man khắp da thịt Hơi quần áo thở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả lúc thơm tho lạ thường – Phát biểu cảm tượng : Phải bé lại lăn vào lòng người mẹ… để bàn tay mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm gãi rôm sống lưng cho thấy người mẹ có êm dịu vô Các yếu tố không tách riêng mà đan xen vào nhau, vừa kể, vừa tả biểu cảm Có thể thấy đoạn văn đan xen đó: – Về việc : ngồi đệm xe – Tả : đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ – Biểu cảm: Những cảm giác ấm áp lại mơn man khắp da thịt Câu 2: Nếu lược yếu tố miêu tả biểu cảm đoạn trích lại việc giản đơn: Xe chạy chầm chậm… Mẹ vẫy tôi, đuổi kịp mẹ Cả hai mẹ khóc Mẹ lau nước mắt cho xốc nách lên xe, ôm vào lòng Từ ngã đầu trường học đến nhà, không nhớ mẹ hỏi trả lời mẹ câu Như thế, không gây lòng người đọc ấn tượng đậm nét hình ảnh “trong lòng mẹ”, tình cảm mẹ sâu sắc, khao khát bậc người Câu 3: Nếu lược việc phần kể đoạn trích nào? Gợi ý: Người đọc không tưởng tượng cách cụ thể cảnh hai mẹ gặp (bắt đầu nào, diễn biến kết thúc sao) làm mờ nhạt diễn biến mạch cảm xúc II Luyện tập Câu 1: – Văn Tôi học + Hằng năm vào cuối thu, đường rụng nhiều + Tôi quên cảm giác sáng nảy nở lòng cánh hoa tươi mỉm cười bầu trời quang đãng… (Các em tìm thêm) – Văn Tức nước vỡ bờ + Thằng Dần vục đầu vừa thổi vừa húp xoàn xoạt Chị Dậu rón bưng bát lớn đến chỗ chồng nằm + Thầy em cố ngồi dậy húp cháo cho đỡ xót ruột + Rồi chị đón lấu cải Tỉu ngồi xuống có ý chờ xem chồng chị ăn có ngon miệng không – Văn Lão Hạc + Lão hút xong, đặt xe điếu xuống, quay thở khói… + Sau điếu thuốc lào, óc người ta tê dại nỗi đê mê nhẹ nhõm Lão Hạc ngồi lặng lẽ, hưởng chút khoái lạc cỏn Các đoạn văn có yếu tố miêu tả làm trước mắt người đọc cảnh vật, việc có tác động đến câu văn biểu cảm, làm cho đoạn văn bật ý nghĩa sâu sắc đầy hình tượng Câu 2: – Kể: + Cuộc gặp gỡ mở đầu, diễn ra, kết thúc sao? (thời gian, địa điểm,…) + Nhân vật: gồm ai? + Lời kể: theo thứ – “tôi” “em” – Tả: khung cảnh gặp gỡ; hình dáng, cử người thân,… – Biểu cảm: cảm xúc em, cảm xúc người thân,… Phải biết kết hợp khéo léo ba yếu tố … Yếu tố biểu cảm Lời nói nhân vật (ngữ điệu lời nói), hành động… Lời kể, tả người kể; kiểu câu (câu cảm thán, câu nghi vấn…) Bài 1:Chỉ yếu tố miêu tả, biểu cảm phân tích tác dụng chúng đoạn văn sau… đan xen yếu tố miêu tả biểu cảm, giúp cho câu chuyện sinh động sâu sắc Tả cảnh vật (không gian, thời gian…) Yếu tố miêu tả Tả nhân vật ( ngoại hình, nội tâm… ) Thái độ, tâm trạng, cảm xúc nhân… miệng xinh xắn nhai trầu… – Miêu tả khuôn mặt mẹ -Tôi ngồi đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi.- Miêu tả tư bé Hồng Truyện kể việc gì? Yếu tố biểu cảm – Tôi òa lên khóc Nỗi xúc

Xem thêm:   Tiếng Việt Lớp 2 Kết Nối Tri Thức Tuần 4 Bài 7 trang 31 – Cây Xấu Hổ

Xem thêm :  Soạn bài Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên Sông Đà trang 69

– Xem thêm –

Xem thêm: Bài 6. Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự, Bài 6. Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự, Bài 6. Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Giáo Dục

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button